Bài 19 Chia hết và số dư Nâng cao

Lập số thỏa mãn nhiều điều kiện chia hết

Chuyên đề nâng cao lập số thỏa mãn nhiều điều kiện chia hết với phương pháp chọn lọc, 20 bài toán phân loại và lời giải đầy đủ từng bước dành cho học sinh ôn thi vào lớp 6 CLC.

1
Học xong bài này

Mục tiêu bài học

Lập số thỏa mãn nhiều điều kiện chia hết yêu cầu phối hợp các dấu hiệu chia hết với điều kiện dùng chữ số, từ đó chọn đúng vị trí của từng chữ số.

2
Ghi nhớ kiến thức nền

Kiến thức cần nhớ

  • Khi lập số thỏa nhiều điều kiện chia hết, điều kiện về chữ số cuối thường được xét trước vì nó giới hạn trực tiếp hàng đơn vị.
  • Sau đó dùng tổng chữ số cho điều kiện chia hết cho 3 hoặc 9, và hai hoặc ba chữ số cuối cho điều kiện chia hết cho 4 hoặc 8.
  • Nếu các chữ số được dùng đúng một lần, sau khi cố định một vài vị trí phải sắp xếp phần còn lại theo yêu cầu lớn nhất hoặc nhỏ nhất.
  • Với bài đếm số, chia trường hợp theo hàng đơn vị hoặc hàng đầu để tránh bỏ sót.
  • Sau khi lập được một phương án, kiểm tra trực tiếp từng điều kiện chia hết trước khi kết luận.
3
Quan sát cách làm

Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Dùng 0, 1, 2, 6 lập số lớn nhất chia hết cho cả 2 và 3, mỗi chữ số dùng đúng một lần.

Hướng dẫn giải chi tiết:

Tổng chữ số là 9 nên mọi cách sắp xếp đều chia hết cho 3. Số còn phải chẵn. Chọn hàng đơn vị là 0 để giữ 6, 2, 1 ở các hàng cao, được 6 210. So với các trường hợp tận cùng 2 hoặc 6, đây là số lớn nhất.

Ví dụ 2: Dùng 0, 3, 6, 9 lập số nhỏ nhất chia hết cho cả 5 và 9, mỗi chữ số dùng đúng một lần.

Hướng dẫn giải chi tiết:

Tổng chữ số là 18 nên mọi cách sắp xếp đều chia hết cho 9. Chia hết cho 5 thì tận cùng phải 0. Số nhỏ nhất có chữ số đầu khác 0 là 3 690.

Ví dụ 3: Dùng 1, 2, 4, 5 lập số lớn nhất chia hết cho 6, mỗi chữ số dùng đúng một lần.

Hướng dẫn giải chi tiết:

Chia hết cho 6 cần chẵn và chia hết cho 3. Tổng chữ số là 12 nên điều kiện chia hết cho 3 luôn đúng. Hàng đơn vị là 2 hoặc 4. Để số lớn nhất, chọn tận cùng 2 và xếp ba chữ số còn lại giảm dần: 5 412.

4
Làm theo kiến thức vừa học

Bài tập áp dụng

Bài 1: Dùng 0,1,2,6 lập số lớn nhất chia hết cho 6, mỗi chữ số một lần.

Bài 2: Dùng 0,3,6,9 lập số lớn nhất chia hết cho 10.

Bài 3: Dùng 1,2,3,6 lập số nhỏ nhất chia hết cho 6.

Bài 4: Dùng 0,2,4,8 lập số nhỏ nhất chia hết cho 4.

Bài 5: Dùng 1,2,4,8 lập số lớn nhất chia hết cho 8.

Xem lời giải Bài tập áp dụng

Bài 1: Tổng chữ số 9 chia hết 3; chọn tận cùng 2 để giữ 6 ở hàng nghìn: 6 102.

Bài 2: Tận cùng 0; xếp còn lại giảm dần: 9 630.

Bài 3: Tổng 12 chia hết 3; thử tận cùng 2 hoặc 6. Nhỏ nhất là 1 236.

Bài 4: Xét số nhỏ nhất bắt đầu 2. Các cách 2 0 4 8 có hai chữ số cuối 48 chia hết 4, nên 2 048.

Bài 5: Số lớn nhất thỏa là 4 128.

5
Tự kiểm tra mức độ thành thạo

Bài tập tự luyện

Bài 1: Dùng 0,2,5,7 lập số nhỏ nhất chia hết cho 5.

Bài 2: Dùng 1,3,5,9 lập số lớn nhất chia hết cho 9.

Bài 3: Dùng 0,1,5,9 lập số lớn nhất chia hết cho 15.

Bài 4: Dùng 0,2,4,6 lập số nhỏ nhất chia hết cho 6.

Bài 5: Dùng 1,2,6,8 lập số lớn nhất chia hết cho 4.

Bài 6: Dùng 0,4,5,8 lập số nhỏ nhất chia hết cho 8.

Bài 7: Dùng 1,3,6,8 lập số lớn nhất chia hết cho cả 3 và 4.

Bài 8: Dùng 0,1,8,9 lập số nhỏ nhất chia hết cho cả 2 và 9.

Bài 9: Dùng 0,3,5,7 lập số lớn nhất chia hết cho cả 3 và 5.

Bài 10: Dùng 0,1,4,8 lập số lớn nhất chia hết cho cả 4 và 5.

Bài 11: Dùng 0,1,2,8 lập số lớn nhất chia hết cho 8.

Bài 12: Dùng 0,2,4,6 lập số lớn nhất chia hết cho 6.

Bài 13: Dùng 1,2,5,7 lập số nhỏ nhất chia hết cho 15.

Bài 14: Dùng 0,3,6,9 lập số nhỏ nhất chia hết cho 12 bằng cách kiểm tra đồng thời chia hết cho 3 và 4.

Bài 15: Dùng 0,4,5,9 lập số lớn nhất chia hết cho cả 5 và 9.

Xem lời giải Bài tập tự luyện

Bài 1: Số cần tìm là 2 075.

Bài 2: Số cần tìm là 9 531.

Bài 3: Số cần tìm là 9 510.

Bài 4: Số cần tìm là 2 046.

Bài 5: Số cần tìm là 8 612.

Bài 6: Số cần tìm là 5 048.

Bài 7: Số cần tìm là 8 316.

Bài 8: Số cần tìm là 1 098.

Bài 9: Số cần tìm là 7 530.

Bài 10: Số cần tìm là 8 140.

Bài 11: Số cần tìm là 8 120.

Bài 12: Số cần tìm là 6 420.

Bài 13: Số cần tìm là 1 275.

Bài 14: Số cần tìm là 3 096.

Bài 15: Số cần tìm là 9 540.

6
Tổng kết bài học

Ghi nhớ

  • Khi lập số thỏa nhiều điều kiện chia hết, điều kiện về chữ số cuối thường được xét trước vì nó giới hạn trực tiếp hàng đơn vị.
  • Sau đó dùng tổng chữ số cho điều kiện chia hết cho 3 hoặc 9, và hai hoặc ba chữ số cuối cho điều kiện chia hết cho 4 hoặc 8.
  • Sau khi lập được một phương án, kiểm tra trực tiếp từng điều kiện chia hết trước khi kết luận.