Bài 3 Số tự nhiên và tính toán nâng cao Nâng cao

Tìm số lớn nhất và nhỏ nhất từ các chữ số

Chuyên đề nâng cao tìm số lớn nhất và nhỏ nhất từ các chữ số với phương pháp chọn lọc, 20 bài toán phân loại và lời giải đầy đủ từng bước dành cho học sinh ôn thi vào lớp 6 CLC.

1
Học xong bài này

Mục tiêu bài học

  • Nhận biết và xử lí các biến đổi nâng cao của dạng Tìm số lớn nhất và nhỏ nhất từ các chữ số.
  • Biết phân tích dữ kiện ẩn, lựa chọn phương pháp ngắn gọn và kiểm tra kết quả.
  • Trình bày lời giải đầy đủ từng bước theo ngôn ngữ Toán tiểu học, không dùng kiến thức thuần THCS.
2
Ghi nhớ kiến thức nền

Kiến thức cần nhớ

Phạm vi: Bài học chỉ tập trung vào câu hỏi nâng cao, dữ kiện ẩn, bài toán ngược và bài toán có nhiều điều kiện. Các thao tác cơ bản được coi là kiến thức nền.
  • Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng; cần đọc số từ hàng cao xuống hàng thấp.
  • Ưu tiên biến đổi để xuất hiện số tròn chục, tròn trăm, tròn nghìn trước khi tính.
  • Trong biểu thức: ngoặc trước, nhân chia trước, cộng trừ sau.
  • Số lớn nhất được tạo bằng cách ưu tiên chữ số lớn ở hàng cao; số nhỏ nhất phải có chữ số đầu khác 0.
3
Quan sát cách làm

Ví dụ minh họa

Phương pháp chung

  1. Đọc kĩ đề, gạch dưới dữ kiện và xác định chính xác yêu cầu cuối cùng.
  2. Ta xác định rõ giá trị của từng chữ số, thứ tự thực hiện các phép biến đổi và đại lượng cuối cùng cần tìm. Mỗi thay đổi phải được thực hiện trên đúng hàng của số, không suy luận chỉ bằng cách nhìn các chữ số.
  3. Trình bày từng kết quả trung gian, giải thích ý nghĩa của phép tính và kiểm tra lại kết luận.

Ví dụ 1: Từ các chữ số 0, 5, 8, 2, 3, 4, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Hướng dẫn giải chi tiết:

Phân tích đề: Ta xác định rõ giá trị của từng chữ số, thứ tự thực hiện các phép biến đổi và đại lượng cuối cùng cần tìm. Mỗi thay đổi phải được thực hiện trên đúng hàng của số, không suy luận chỉ bằng cách nhìn các chữ số.

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 854 320. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Vì sao làm như vậy: Việc tách đúng giá trị theo hàng giúp tránh nhầm giữa chữ số và giá trị của chữ số. Kết quả trung gian này là cơ sở để thực hiện phép biến đổi tiếp theo.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 203 485. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Vì sao làm như vậy: Ta thực hiện lần lượt từng yêu cầu của đề, đồng thời giữ nguyên những hàng không bị tác động. Sau mỗi phép tính cần đọc lại số để phát hiện sai lệch.

Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cuối cùng phải đồng thời thỏa mãn cấu tạo số và mọi phép biến đổi đã nêu trong đề.

Kết luận: A − B = 854 320 − 203 485 = 650 835.

Kiểm tra: Đọc lại số theo từng hàng, thực hiện ngược các phép biến đổi và so sánh với số ban đầu.

Ví dụ 2: Từ các chữ số 0, 2, 5, 7, 8, 9, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Hướng dẫn giải chi tiết:

Phân tích đề: Ta xác định rõ giá trị của từng chữ số, thứ tự thực hiện các phép biến đổi và đại lượng cuối cùng cần tìm. Mỗi thay đổi phải được thực hiện trên đúng hàng của số, không suy luận chỉ bằng cách nhìn các chữ số.

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 987 520. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Vì sao làm như vậy: Việc tách đúng giá trị theo hàng giúp tránh nhầm giữa chữ số và giá trị của chữ số. Kết quả trung gian này là cơ sở để thực hiện phép biến đổi tiếp theo.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 205 789. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Vì sao làm như vậy: Ta thực hiện lần lượt từng yêu cầu của đề, đồng thời giữ nguyên những hàng không bị tác động. Sau mỗi phép tính cần đọc lại số để phát hiện sai lệch.

Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cuối cùng phải đồng thời thỏa mãn cấu tạo số và mọi phép biến đổi đã nêu trong đề.

Kết luận: A − B = 987 520 − 205 789 = 781 731.

Kiểm tra: Đọc lại số theo từng hàng, thực hiện ngược các phép biến đổi và so sánh với số ban đầu.

Ví dụ 3: Từ các chữ số 0, 5, 7, 3, 9, 1, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Hướng dẫn giải chi tiết:

Phân tích đề: Ta xác định rõ giá trị của từng chữ số, thứ tự thực hiện các phép biến đổi và đại lượng cuối cùng cần tìm. Mỗi thay đổi phải được thực hiện trên đúng hàng của số, không suy luận chỉ bằng cách nhìn các chữ số.

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 975 310. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Vì sao làm như vậy: Việc tách đúng giá trị theo hàng giúp tránh nhầm giữa chữ số và giá trị của chữ số. Kết quả trung gian này là cơ sở để thực hiện phép biến đổi tiếp theo.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 103 579. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Vì sao làm như vậy: Ta thực hiện lần lượt từng yêu cầu của đề, đồng thời giữ nguyên những hàng không bị tác động. Sau mỗi phép tính cần đọc lại số để phát hiện sai lệch.

Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cuối cùng phải đồng thời thỏa mãn cấu tạo số và mọi phép biến đổi đã nêu trong đề.

Kết luận: A − B = 975 310 − 103 579 = 871 731.

Kiểm tra: Đọc lại số theo từng hàng, thực hiện ngược các phép biến đổi và so sánh với số ban đầu.

4
Làm theo kiến thức vừa học

Bài tập áp dụng

Gồm 5 bài tập nâng cao. Em hãy tự trình bày bài giải đầy đủ vào vở trước khi mở lời giải.

Bài 1: Từ các chữ số 0, 6, 8, 4, 7, 1, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 2: Từ các chữ số 0, 9, 6, 7, 2, 3, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 3: Từ các chữ số 0, 7, 5, 1, 2, 8, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 4: Từ các chữ số 0, 5, 4, 3, 1, 9, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 5: Từ các chữ số 0, 9, 4, 7, 2, 6, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Xem lời giải

Bài 1: Từ các chữ số 0, 6, 8, 4, 7, 1, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải:

Trước hết, ta xử lí lần lượt các dữ kiện theo đúng thứ tự của đề. Trước mỗi phép tính cần xác định chữ số đang ở hàng nào và giá trị thật của chữ số đó.

Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được: A = 876 410.

Kết quả trên cho biết trạng thái của số sau phép biến đổi thứ nhất; các chữ số ở những hàng còn lại vẫn được giữ nguyên.

Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được: B = 104 687.

Tiếp tục dùng kết quả vừa tìm để thực hiện yêu cầu còn lại, sau đó phân tích số theo giá trị từng hàng và so sánh với số ban đầu.

Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).

Đáp số: A − B = 876 410 − 104 687 = 771 723.

Bài 2: Từ các chữ số 0, 9, 6, 7, 2, 3, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải:

Trước hết, ta xử lí lần lượt các dữ kiện theo đúng thứ tự của đề. Trước mỗi phép tính cần xác định chữ số đang ở hàng nào và giá trị thật của chữ số đó.

Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được: A = 976 320.

Kết quả trên cho biết trạng thái của số sau phép biến đổi thứ nhất; các chữ số ở những hàng còn lại vẫn được giữ nguyên.

Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được: B = 203 679.

Tiếp tục dùng kết quả vừa tìm để thực hiện yêu cầu còn lại, sau đó phân tích số theo giá trị từng hàng và so sánh với số ban đầu.

Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).

Đáp số: A − B = 976 320 − 203 679 = 772 641.

Bài 3: Từ các chữ số 0, 7, 5, 1, 2, 8, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải:

Trước hết, ta xử lí lần lượt các dữ kiện theo đúng thứ tự của đề. Trước mỗi phép tính cần xác định chữ số đang ở hàng nào và giá trị thật của chữ số đó.

Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được: A = 875 210.

Kết quả trên cho biết trạng thái của số sau phép biến đổi thứ nhất; các chữ số ở những hàng còn lại vẫn được giữ nguyên.

Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được: B = 102 587.

Tiếp tục dùng kết quả vừa tìm để thực hiện yêu cầu còn lại, sau đó phân tích số theo giá trị từng hàng và so sánh với số ban đầu.

Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).

Đáp số: A − B = 875 210 − 102 587 = 772 623.

Bài 4: Từ các chữ số 0, 5, 4, 3, 1, 9, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải:

Trước hết, ta xử lí lần lượt các dữ kiện theo đúng thứ tự của đề. Trước mỗi phép tính cần xác định chữ số đang ở hàng nào và giá trị thật của chữ số đó.

Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được: A = 954 310.

Kết quả trên cho biết trạng thái của số sau phép biến đổi thứ nhất; các chữ số ở những hàng còn lại vẫn được giữ nguyên.

Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được: B = 103 459.

Tiếp tục dùng kết quả vừa tìm để thực hiện yêu cầu còn lại, sau đó phân tích số theo giá trị từng hàng và so sánh với số ban đầu.

Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).

Đáp số: A − B = 954 310 − 103 459 = 850 851.

Bài 5: Từ các chữ số 0, 9, 4, 7, 2, 6, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải:

Trước hết, ta xử lí lần lượt các dữ kiện theo đúng thứ tự của đề. Trước mỗi phép tính cần xác định chữ số đang ở hàng nào và giá trị thật của chữ số đó.

Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được: A = 976 420.

Kết quả trên cho biết trạng thái của số sau phép biến đổi thứ nhất; các chữ số ở những hàng còn lại vẫn được giữ nguyên.

Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được: B = 204 679.

Tiếp tục dùng kết quả vừa tìm để thực hiện yêu cầu còn lại, sau đó phân tích số theo giá trị từng hàng và so sánh với số ban đầu.

Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).

Đáp số: A − B = 976 420 − 204 679 = 771 741.

5
Tự kiểm tra mức độ thành thạo

Bài tập tự luyện

Em hãy tự làm trước. Các bài tập đều ở mức nâng cao hoặc nâng cao CLC.

Bài 1: Từ các chữ số 0, 4, 7, 9, 2, 6, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 2: Từ các chữ số 0, 8, 2, 3, 5, 4, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 3: Từ các chữ số 0, 2, 5, 7, 8, 4, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 4: Từ các chữ số 0, 5, 9, 4, 6, 8, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 5: Từ các chữ số 0, 5, 4, 7, 1, 8, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 6: Từ các chữ số 0, 5, 8, 4, 3, 2, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 7: Từ các chữ số 0, 6, 8, 5, 7, 9, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 8: Từ các chữ số 0, 6, 1, 2, 5, 3, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 9: Từ các chữ số 0, 4, 6, 7, 2, 1, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 10: Từ các chữ số 0, 6, 2, 4, 8, 9, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 11: Từ các chữ số 0, 1, 2, 5, 8, 7, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Bài 12: Từ các chữ số 0, 2, 6, 8, 1, 3, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Xem lời giải bài tập tự luyện

Bài 1: Từ các chữ số 0, 4, 7, 9, 2, 6, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 976 420. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 204 679. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 976 420 − 204 679 = 771 741.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 2: Từ các chữ số 0, 8, 2, 3, 5, 4, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 854 320. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 203 485. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 854 320 − 203 485 = 650 835.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 3: Từ các chữ số 0, 2, 5, 7, 8, 4, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 875 420. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 204 587. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 875 420 − 204 587 = 670 833.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 4: Từ các chữ số 0, 5, 9, 4, 6, 8, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 986 540. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 405 689. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 986 540 − 405 689 = 580 851.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 5: Từ các chữ số 0, 5, 4, 7, 1, 8, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 875 410. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 104 587. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 875 410 − 104 587 = 770 823.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 6: Từ các chữ số 0, 5, 8, 4, 3, 2, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 854 320. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 203 485. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 854 320 − 203 485 = 650 835.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 7: Từ các chữ số 0, 6, 8, 5, 7, 9, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 987 650. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 506 789. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 987 650 − 506 789 = 480 861.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 8: Từ các chữ số 0, 6, 1, 2, 5, 3, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 653 210. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 102 365. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 653 210 − 102 365 = 550 845.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 9: Từ các chữ số 0, 4, 6, 7, 2, 1, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 764 210. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 102 467. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 764 210 − 102 467 = 661 743.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 10: Từ các chữ số 0, 6, 2, 4, 8, 9, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 986 420. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 204 689. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 986 420 − 204 689 = 781 731.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 11: Từ các chữ số 0, 1, 2, 5, 8, 7, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 875 210. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 102 587. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 875 210 − 102 587 = 772 623.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

Bài 12: Từ các chữ số 0, 2, 6, 8, 1, 3, mỗi chữ số dùng đúng một lần, hãy lập số chẵn lớn nhất A và số lẻ nhỏ nhất B. Tính A − B.

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Để A chẵn và lớn nhất, chọn chữ số chẵn phù hợp cho hàng đơn vị rồi xếp phần còn lại lớn nhất. Ta được A = 863 210. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Bước 2: Để B lẻ và nhỏ nhất, chữ số đầu phải khác 0; chọn cách xếp nhỏ nhất đồng thời hàng đơn vị là chữ số lẻ. Ta được B = 102 683. Giá trị của chữ số phụ thuộc vào hàng. Khi lập số hoặc thay đổi chữ số, ta xét lần lượt từ hàng cao nhất, giữ đúng điều kiện chữ số đầu tiên khác 0 và kiểm tra các chữ số đã dùng.

Đáp số: A − B = 863 210 − 102 683 = 760 527.

Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.

6
Tổng kết bài học

Ghi nhớ và tự kiểm tra

  • Trọng tâm của bài là nhận ra cấu trúc ẩn trong dạng Tìm số lớn nhất và nhỏ nhất từ các chữ số.
  • Không làm theo phép tính máy móc; cần giải thích vì sao chọn cách làm.
  • Mọi đáp số phải được kiểm tra lại với toàn bộ dữ kiện của đề.

Câu hỏi tự kiểm tra

  • Em có tách được từng điều kiện và xác định thứ tự xử lí không?
  • Em có trình bày đủ các kết quả trung gian không?
  • Em có kiểm tra lại đáp số bằng điều kiện ban đầu hoặc một cách khác không?