Bài toán phân số của phần còn lại
Chuyên đề nâng cao bài toán phân số của phần còn lại với phương pháp chọn lọc, 20 bài toán phân loại và lời giải đầy đủ từng bước dành cho học sinh ôn thi vào lớp 6 CLC.
Mục tiêu bài học
- Nhận biết và xử lí các biến đổi nâng cao của dạng Bài toán phân số của phần còn lại.
- Biết phân tích dữ kiện ẩn, lựa chọn phương pháp ngắn gọn và kiểm tra kết quả.
- Trình bày lời giải đầy đủ từng bước theo ngôn ngữ Toán tiểu học, không dùng kiến thức thuần THCS.
Kiến thức cần nhớ
- Mọi phép biến đổi phân số phải giữ nguyên giá trị của phân số.
- Rút gọn trong quá trình tính giúp số nhỏ và hạn chế sai sót.
- Khi so sánh, chọn cách ngắn nhất: cùng tử, cùng mẫu, quy đồng, trung gian hoặc phần bù.
- Sau mỗi lần, phải tính phân số trên lượng còn lại chứ không phải trên lượng ban đầu.
Ví dụ minh họa
Phương pháp chung
- Đọc kĩ đề, gạch dưới dữ kiện và xác định chính xác yêu cầu cuối cùng.
- Ta xác định các phân số đang biểu thị cùng một đại lượng hay những phần khác nhau, rồi chọn cách quy đồng, rút gọn, xét phần bù hoặc dùng phân số trung gian.
- Trình bày từng kết quả trung gian, giải thích ý nghĩa của phép tính và kiểm tra lại kết luận.
Ví dụ 1: Một kho có 200 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{5}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{2}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta xác định các phân số đang biểu thị cùng một đại lượng hay những phần khác nhau, rồi chọn cách quy đồng, rút gọn, xét phần bù hoặc dùng phân số trung gian.
Bước 1: Ngày đầu bán 200 × (dfrac{1}{5}) = 40 kg; còn 160 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Vì sao làm như vậy: Các phân số chỉ có thể cộng, trừ hoặc so sánh trực tiếp khi đã được đưa về những phần bằng nhau hoặc một mốc chung thích hợp.
Bước 2: Ngày sau bán 160 × (dfrac{1}{2}) = 80 kg; còn 80 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Vì sao làm như vậy: Sau khi biến đổi, ta thực hiện phép tính trên tử số, mẫu số theo đúng quy tắc và rút gọn kết quả nếu có thể.
Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cần được hiểu theo ý nghĩa của bài toán, không chỉ dừng ở một phân số chưa gắn với đại lượng cụ thể.
Kết luận: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{2}{5}).
Kiểm tra: Ước lượng độ lớn của phân số, thử bằng cách khác hoặc thay kết quả vào quan hệ ban đầu.
Ví dụ 2: Một kho có 469 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{2}{7}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{2}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta xác định các phân số đang biểu thị cùng một đại lượng hay những phần khác nhau, rồi chọn cách quy đồng, rút gọn, xét phần bù hoặc dùng phân số trung gian.
Bước 1: Ngày đầu bán 469 × (dfrac{2}{7}) = 134 kg; còn 335 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Vì sao làm như vậy: Các phân số chỉ có thể cộng, trừ hoặc so sánh trực tiếp khi đã được đưa về những phần bằng nhau hoặc một mốc chung thích hợp.
Bước 2: Ngày sau bán 335 × (dfrac{2}{5}) = 134 kg; còn 201 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Vì sao làm như vậy: Sau khi biến đổi, ta thực hiện phép tính trên tử số, mẫu số theo đúng quy tắc và rút gọn kết quả nếu có thể.
Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cần được hiểu theo ý nghĩa của bài toán, không chỉ dừng ở một phân số chưa gắn với đại lượng cụ thể.
Kết luận: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{3}{7}).
Kiểm tra: Ước lượng độ lớn của phân số, thử bằng cách khác hoặc thay kết quả vào quan hệ ban đầu.
Ví dụ 3: Một kho có 264 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{2}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{2}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta xác định các phân số đang biểu thị cùng một đại lượng hay những phần khác nhau, rồi chọn cách quy đồng, rút gọn, xét phần bù hoặc dùng phân số trung gian.
Bước 1: Ngày đầu bán 264 × (dfrac{1}{2}) = 132 kg; còn 132 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Vì sao làm như vậy: Các phân số chỉ có thể cộng, trừ hoặc so sánh trực tiếp khi đã được đưa về những phần bằng nhau hoặc một mốc chung thích hợp.
Bước 2: Ngày sau bán 132 × (dfrac{1}{2}) = 66 kg; còn 66 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Vì sao làm như vậy: Sau khi biến đổi, ta thực hiện phép tính trên tử số, mẫu số theo đúng quy tắc và rút gọn kết quả nếu có thể.
Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cần được hiểu theo ý nghĩa của bài toán, không chỉ dừng ở một phân số chưa gắn với đại lượng cụ thể.
Kết luận: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{1}{4}).
Kiểm tra: Ước lượng độ lớn của phân số, thử bằng cách khác hoặc thay kết quả vào quan hệ ban đầu.
Bài tập áp dụng
Bài 1: Một kho có 498 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{2}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 2: Một kho có 370 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{2}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{3}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 3: Một kho có 444 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{4}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 4: Một kho có 512 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{2}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{3}{4}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 5: Một kho có 235 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{5}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{2}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Xem lời giải
Bài 1: Một kho có 498 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{2}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải:
Trước hết, ta xác định phần nào là toàn bộ, phần nào đã biết và phần nào cần tìm; sau đó đưa các phân số về cùng đơn vị phần trước khi tính.
Ngày đầu bán 498 × (dfrac{1}{3}) = 166 kg; còn 332 kg.
Phép biến đổi này giúp các phần trở nên cùng loại, nhờ đó phép tính tiếp theo có ý nghĩa.
Ngày sau bán 332 × (dfrac{1}{2}) = 166 kg; còn 166 kg.
Thực hiện phép tính, rút gọn và diễn giải kết quả theo đúng đại lượng mà đề bài hỏi.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{1}{3}).
Bài 2: Một kho có 370 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{2}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{3}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải:
Trước hết, ta xác định phần nào là toàn bộ, phần nào đã biết và phần nào cần tìm; sau đó đưa các phân số về cùng đơn vị phần trước khi tính.
Ngày đầu bán 370 × (dfrac{1}{2}) = 185 kg; còn 185 kg.
Phép biến đổi này giúp các phần trở nên cùng loại, nhờ đó phép tính tiếp theo có ý nghĩa.
Ngày sau bán 185 × (dfrac{3}{5}) = 111 kg; còn 74 kg.
Thực hiện phép tính, rút gọn và diễn giải kết quả theo đúng đại lượng mà đề bài hỏi.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{1}{5}).
Bài 3: Một kho có 444 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{4}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải:
Trước hết, ta xác định phần nào là toàn bộ, phần nào đã biết và phần nào cần tìm; sau đó đưa các phân số về cùng đơn vị phần trước khi tính.
Ngày đầu bán 444 × (dfrac{1}{3}) = 148 kg; còn 296 kg.
Phép biến đổi này giúp các phần trở nên cùng loại, nhờ đó phép tính tiếp theo có ý nghĩa.
Ngày sau bán 296 × (dfrac{1}{4}) = 74 kg; còn 222 kg.
Thực hiện phép tính, rút gọn và diễn giải kết quả theo đúng đại lượng mà đề bài hỏi.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{1}{2}).
Bài 4: Một kho có 512 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{2}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{3}{4}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải:
Trước hết, ta xác định phần nào là toàn bộ, phần nào đã biết và phần nào cần tìm; sau đó đưa các phân số về cùng đơn vị phần trước khi tính.
Ngày đầu bán 512 × (dfrac{1}{2}) = 256 kg; còn 256 kg.
Phép biến đổi này giúp các phần trở nên cùng loại, nhờ đó phép tính tiếp theo có ý nghĩa.
Ngày sau bán 256 × (dfrac{3}{4}) = 192 kg; còn 64 kg.
Thực hiện phép tính, rút gọn và diễn giải kết quả theo đúng đại lượng mà đề bài hỏi.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{1}{8}).
Bài 5: Một kho có 235 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{5}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{2}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải:
Trước hết, ta xác định phần nào là toàn bộ, phần nào đã biết và phần nào cần tìm; sau đó đưa các phân số về cùng đơn vị phần trước khi tính.
Ngày đầu bán 235 × (dfrac{1}{5}) = 47 kg; còn 188 kg.
Phép biến đổi này giúp các phần trở nên cùng loại, nhờ đó phép tính tiếp theo có ý nghĩa.
Ngày sau bán 188 × (dfrac{1}{2}) = 94 kg; còn 94 kg.
Thực hiện phép tính, rút gọn và diễn giải kết quả theo đúng đại lượng mà đề bài hỏi.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{2}{5}).
Bài tập tự luyện
Bài 1: Một kho có 216 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{2}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{4}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 2: Một kho có 459 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{3}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 3: Một kho có 280 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{5}{7}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 4: Một kho có 156 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{4}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 5: Một kho có 279 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{4}{9}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{3}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 6: Một kho có 287 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{2}{7}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{2}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 7: Một kho có 434 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{2}{7}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{3}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 8: Một kho có 450 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{5}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{3}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 9: Một kho có 504 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{2}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{3}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 10: Một kho có 129 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{2}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 11: Một kho có 456 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{2}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{2}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Bài 12: Một kho có 260 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{5}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{8}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Xem lời giải bài tập tự luyện
Bài 1: Một kho có 216 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{2}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{4}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 216 × (dfrac{1}{2}) = 108 kg; còn 108 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 108 × (dfrac{1}{4}) = 27 kg; còn 81 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{3}{8}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 2: Một kho có 459 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{3}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 459 × (dfrac{1}{3}) = 153 kg; còn 306 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 306 × (dfrac{1}{3}) = 102 kg; còn 204 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{4}{9}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 3: Một kho có 280 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{5}{7}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 280 × (dfrac{5}{7}) = 200 kg; còn 80 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 80 × (dfrac{1}{5}) = 16 kg; còn 64 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{8}{35}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 4: Một kho có 156 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{4}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 156 × (dfrac{1}{3}) = 52 kg; còn 104 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 104 × (dfrac{1}{4}) = 26 kg; còn 78 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{1}{2}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 5: Một kho có 279 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{4}{9}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{3}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 279 × (dfrac{4}{9}) = 124 kg; còn 155 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 155 × (dfrac{3}{5}) = 93 kg; còn 62 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{2}{9}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 6: Một kho có 287 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{2}{7}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{2}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 287 × (dfrac{2}{7}) = 82 kg; còn 205 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 205 × (dfrac{2}{5}) = 82 kg; còn 123 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{3}{7}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 7: Một kho có 434 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{2}{7}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{3}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 434 × (dfrac{2}{7}) = 124 kg; còn 310 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 310 × (dfrac{3}{5}) = 186 kg; còn 124 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{2}{7}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 8: Một kho có 450 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{5}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{3}{5}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 450 × (dfrac{1}{5}) = 90 kg; còn 360 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 360 × (dfrac{3}{5}) = 216 kg; còn 144 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{8}{25}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 9: Một kho có 504 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{2}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{3}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 504 × (dfrac{2}{3}) = 336 kg; còn 168 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 168 × (dfrac{1}{3}) = 56 kg; còn 112 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{2}{9}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 10: Một kho có 129 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{3}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{2}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 129 × (dfrac{1}{3}) = 43 kg; còn 86 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 86 × (dfrac{1}{2}) = 43 kg; còn 43 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{1}{3}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 11: Một kho có 456 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{2}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{2}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 456 × (dfrac{1}{2}) = 228 kg; còn 228 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 228 × (dfrac{1}{2}) = 114 kg; còn 114 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{1}{4}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 12: Một kho có 260 kg hàng. Ngày đầu bán (dfrac{1}{5}) số hàng; ngày sau bán (dfrac{1}{8}) số hàng còn lại. Hỏi sau hai ngày còn bao nhiêu ki-lô-gam và số còn lại chiếm bao nhiêu phần số hàng ban đầu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Ngày đầu bán 260 × (dfrac{1}{5}) = 52 kg; còn 208 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Bước 2: Ngày sau bán 208 × (dfrac{1}{8}) = 26 kg; còn 182 kg. Các phân số phải được đưa về cùng đơn vị phần trước khi cộng, trừ hoặc so sánh. Ta rút gọn, quy đồng hoặc chọn phân số trung gian phù hợp, sau đó rút gọn kết quả cuối cùng nếu có thể.
Đáp số: Phần còn lại so với ban đầu là (dfrac{7}{10}).
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Ghi nhớ và tự kiểm tra
- Trọng tâm của bài là nhận ra cấu trúc ẩn trong dạng Bài toán phân số của phần còn lại.
- Không làm theo phép tính máy móc; cần giải thích vì sao chọn cách làm.
- Mọi đáp số phải được kiểm tra lại với toàn bộ dữ kiện của đề.
Câu hỏi tự kiểm tra
- Em có tách được từng điều kiện và xác định thứ tự xử lí không?
- Em có trình bày đủ các kết quả trung gian không?
- Em có kiểm tra lại đáp số bằng điều kiện ban đầu hoặc một cách khác không?