Trung bình cộng của nhiều nhóm
Chuyên đề nâng cao trung bình cộng của nhiều nhóm với phương pháp chọn lọc, 20 bài toán phân loại và lời giải đầy đủ từng bước dành cho học sinh ôn thi vào lớp 6 CLC.
Mục tiêu bài học
- Nhận biết và xử lí các biến đổi nâng cao của dạng Trung bình cộng của nhiều nhóm.
- Biết phân tích dữ kiện ẩn, lựa chọn phương pháp ngắn gọn và kiểm tra kết quả.
- Trình bày lời giải đầy đủ từng bước theo ngôn ngữ Toán tiểu học, không dùng kiến thức thuần THCS.
Kiến thức cần nhớ
- Tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng giúp nhìn rõ quan hệ giữa các đại lượng.
- Mỗi kết quả trung gian phải trả lời một câu hỏi cụ thể của bài toán.
- Sau khi tìm được đáp số, thay ngược vào dữ kiện để kiểm tra.
- Trung bình cộng=tổng các giá trị:số giá trị.
Ví dụ minh họa
Phương pháp chung
- Đọc kĩ đề, gạch dưới dữ kiện và xác định chính xác yêu cầu cuối cùng.
- Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
- Trình bày từng kết quả trung gian, giải thích ý nghĩa của phép tính và kiểm tra lại kết luận.
Ví dụ 1: Nhóm A có 15 bạn, điểm trung bình 41; nhóm B có 19 bạn, điểm trung bình 25. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (41+25):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 15×41=615; nhóm B là 19×25=475. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.
Bước 2: Tổng 34 bạn có 1090 điểm; trung bình chung là 1090:34=(dfrac{545}{17}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.
Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.
Kết luận: Không thể chỉ trung bình hai mức 41, 25 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.
Ví dụ 2: Nhóm A có 22 bạn, điểm trung bình 26; nhóm B có 25 bạn, điểm trung bình 59. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (26+59):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 22×26=572; nhóm B là 25×59=1475. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.
Bước 2: Tổng 47 bạn có 2047 điểm; trung bình chung là 2047:47=(dfrac{2047}{47}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.
Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.
Kết luận: Không thể chỉ trung bình hai mức 26, 59 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.
Ví dụ 3: Nhóm A có 29 bạn, điểm trung bình 42; nhóm B có 26 bạn, điểm trung bình 28. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (42+28):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 29×42=1218; nhóm B là 26×28=728. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.
Bước 2: Tổng 55 bạn có 1946 điểm; trung bình chung là 1946:55=(dfrac{1946}{55}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.
Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.
Kết luận: Không thể chỉ trung bình hai mức 42, 28 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.
Bài tập áp dụng
Bài 1: Nhóm A có 24 bạn, điểm trung bình 40; nhóm B có 24 bạn, điểm trung bình 59. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (40+59):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 2: Nhóm A có 10 bạn, điểm trung bình 53; nhóm B có 15 bạn, điểm trung bình 37. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (53+37):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 3: Nhóm A có 16 bạn, điểm trung bình 47; nhóm B có 26 bạn, điểm trung bình 44. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (47+44):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 4: Nhóm A có 11 bạn, điểm trung bình 48; nhóm B có 10 bạn, điểm trung bình 53. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (48+53):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 5: Nhóm A có 25 bạn, điểm trung bình 57; nhóm B có 29 bạn, điểm trung bình 33. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (57+33):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Xem lời giải
Bài 1: Nhóm A có 24 bạn, điểm trung bình 40; nhóm B có 24 bạn, điểm trung bình 59. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (40+59):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Tổng điểm nhóm A là 24×40=960; nhóm B là 24×59=1416.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Tổng 48 bạn có 2376 điểm; trung bình chung là 2376:48=(dfrac{99}{2}).
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 40, 59 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Bài 2: Nhóm A có 10 bạn, điểm trung bình 53; nhóm B có 15 bạn, điểm trung bình 37. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (53+37):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Tổng điểm nhóm A là 10×53=530; nhóm B là 15×37=555.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Tổng 25 bạn có 1085 điểm; trung bình chung là 1085:25=(dfrac{217}{5}).
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 53, 37 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Bài 3: Nhóm A có 16 bạn, điểm trung bình 47; nhóm B có 26 bạn, điểm trung bình 44. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (47+44):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Tổng điểm nhóm A là 16×47=752; nhóm B là 26×44=1144.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Tổng 42 bạn có 1896 điểm; trung bình chung là 1896:42=(dfrac{316}{7}).
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 47, 44 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Bài 4: Nhóm A có 11 bạn, điểm trung bình 48; nhóm B có 10 bạn, điểm trung bình 53. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (48+53):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Tổng điểm nhóm A là 11×48=528; nhóm B là 10×53=530.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Tổng 21 bạn có 1058 điểm; trung bình chung là 1058:21=(dfrac{1058}{21}).
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 48, 53 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Bài 5: Nhóm A có 25 bạn, điểm trung bình 57; nhóm B có 29 bạn, điểm trung bình 33. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (57+33):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Tổng điểm nhóm A là 25×57=1425; nhóm B là 29×33=957.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Tổng 54 bạn có 2382 điểm; trung bình chung là 2382:54=(dfrac{397}{9}).
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 57, 33 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Bài tập tự luyện
Bài 1: Nhóm A có 11 bạn, điểm trung bình 43; nhóm B có 17 bạn, điểm trung bình 46. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (43+46):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 2: Nhóm A có 11 bạn, điểm trung bình 53; nhóm B có 15 bạn, điểm trung bình 43. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (53+43):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 3: Nhóm A có 26 bạn, điểm trung bình 32; nhóm B có 12 bạn, điểm trung bình 42. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (32+42):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 4: Nhóm A có 11 bạn, điểm trung bình 58; nhóm B có 28 bạn, điểm trung bình 59. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (58+59):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 5: Nhóm A có 22 bạn, điểm trung bình 60; nhóm B có 13 bạn, điểm trung bình 40. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (60+40):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 6: Nhóm A có 18 bạn, điểm trung bình 37; nhóm B có 17 bạn, điểm trung bình 31. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (37+31):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 7: Nhóm A có 12 bạn, điểm trung bình 25; nhóm B có 10 bạn, điểm trung bình 49. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (25+49):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 8: Nhóm A có 26 bạn, điểm trung bình 37; nhóm B có 12 bạn, điểm trung bình 39. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (37+39):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 9: Nhóm A có 19 bạn, điểm trung bình 41; nhóm B có 23 bạn, điểm trung bình 51. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (41+51):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 10: Nhóm A có 20 bạn, điểm trung bình 37; nhóm B có 26 bạn, điểm trung bình 57. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (37+57):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 11: Nhóm A có 22 bạn, điểm trung bình 36; nhóm B có 28 bạn, điểm trung bình 47. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (36+47):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Bài 12: Nhóm A có 21 bạn, điểm trung bình 32; nhóm B có 10 bạn, điểm trung bình 60. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (32+60):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Xem lời giải bài tập tự luyện
Bài 1: Nhóm A có 11 bạn, điểm trung bình 43; nhóm B có 17 bạn, điểm trung bình 46. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (43+46):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 11×43=473; nhóm B là 17×46=782. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 28 bạn có 1255 điểm; trung bình chung là 1255:28=(dfrac{1255}{28}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 43, 46 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 2: Nhóm A có 11 bạn, điểm trung bình 53; nhóm B có 15 bạn, điểm trung bình 43. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (53+43):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 11×53=583; nhóm B là 15×43=645. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 26 bạn có 1228 điểm; trung bình chung là 1228:26=(dfrac{614}{13}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 53, 43 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 3: Nhóm A có 26 bạn, điểm trung bình 32; nhóm B có 12 bạn, điểm trung bình 42. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (32+42):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 26×32=832; nhóm B là 12×42=504. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 38 bạn có 1336 điểm; trung bình chung là 1336:38=(dfrac{668}{19}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 32, 42 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 4: Nhóm A có 11 bạn, điểm trung bình 58; nhóm B có 28 bạn, điểm trung bình 59. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (58+59):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 11×58=638; nhóm B là 28×59=1652. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 39 bạn có 2290 điểm; trung bình chung là 2290:39=(dfrac{2290}{39}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 58, 59 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 5: Nhóm A có 22 bạn, điểm trung bình 60; nhóm B có 13 bạn, điểm trung bình 40. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (60+40):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 22×60=1320; nhóm B là 13×40=520. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 35 bạn có 1840 điểm; trung bình chung là 1840:35=(dfrac{368}{7}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 60, 40 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 6: Nhóm A có 18 bạn, điểm trung bình 37; nhóm B có 17 bạn, điểm trung bình 31. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (37+31):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 18×37=666; nhóm B là 17×31=527. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 35 bạn có 1193 điểm; trung bình chung là 1193:35=(dfrac{1193}{35}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 37, 31 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 7: Nhóm A có 12 bạn, điểm trung bình 25; nhóm B có 10 bạn, điểm trung bình 49. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (25+49):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 12×25=300; nhóm B là 10×49=490. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 22 bạn có 790 điểm; trung bình chung là 790:22=(dfrac{395}{11}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 25, 49 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 8: Nhóm A có 26 bạn, điểm trung bình 37; nhóm B có 12 bạn, điểm trung bình 39. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (37+39):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 26×37=962; nhóm B là 12×39=468. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 38 bạn có 1430 điểm; trung bình chung là 1430:38=(dfrac{715}{19}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 37, 39 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 9: Nhóm A có 19 bạn, điểm trung bình 41; nhóm B có 23 bạn, điểm trung bình 51. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (41+51):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 19×41=779; nhóm B là 23×51=1173. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 42 bạn có 1952 điểm; trung bình chung là 1952:42=(dfrac{976}{21}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 41, 51 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 10: Nhóm A có 20 bạn, điểm trung bình 37; nhóm B có 26 bạn, điểm trung bình 57. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (37+57):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 20×37=740; nhóm B là 26×57=1482. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 46 bạn có 2222 điểm; trung bình chung là 2222:46=(dfrac{1111}{23}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 37, 57 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 11: Nhóm A có 22 bạn, điểm trung bình 36; nhóm B có 28 bạn, điểm trung bình 47. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (36+47):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 22×36=792; nhóm B là 28×47=1316. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 50 bạn có 2108 điểm; trung bình chung là 2108:50=(dfrac{1054}{25}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 36, 47 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 12: Nhóm A có 21 bạn, điểm trung bình 32; nhóm B có 10 bạn, điểm trung bình 60. Tính điểm trung bình của cả hai nhóm. Giải thích vì sao không được lấy (32+60):2 nếu hai nhóm không bằng nhau.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng điểm nhóm A là 21×32=672; nhóm B là 10×60=600. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Bước 2: Tổng 31 bạn có 1272 điểm; trung bình chung là 1272:31=(dfrac{1272}{31}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.
Đáp số: Không thể chỉ trung bình hai mức 32, 60 vì số người của hai nhóm khác nhau; phải tính theo tổng điểm.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Ghi nhớ và tự kiểm tra
- Trọng tâm của bài là nhận ra cấu trúc ẩn trong dạng Trung bình cộng của nhiều nhóm.
- Không làm theo phép tính máy móc; cần giải thích vì sao chọn cách làm.
- Mọi đáp số phải được kiểm tra lại với toàn bộ dữ kiện của đề.
Câu hỏi tự kiểm tra
- Em có tách được từng điều kiện và xác định thứ tự xử lí không?
- Em có trình bày đủ các kết quả trung gian không?
- Em có kiểm tra lại đáp số bằng điều kiện ban đầu hoặc một cách khác không?