Bài 88 Các bài toán điển hình Nâng cao CLC

Trung bình cộng khi thêm hoặc bớt một số

Chuyên đề nâng cao trung bình cộng khi thêm hoặc bớt một số với phương pháp chọn lọc, 20 bài toán phân loại và lời giải đầy đủ từng bước dành cho học sinh ôn thi vào lớp 6 CLC.

1
Học xong bài này

Mục tiêu bài học

  • Nhận biết và xử lí các biến đổi nâng cao của dạng Trung bình cộng khi thêm hoặc bớt một số.
  • Biết phân tích dữ kiện ẩn, lựa chọn phương pháp ngắn gọn và kiểm tra kết quả.
  • Trình bày lời giải đầy đủ từng bước theo ngôn ngữ Toán tiểu học, không dùng kiến thức thuần THCS.
2
Ghi nhớ kiến thức nền

Kiến thức cần nhớ

Phạm vi: Bài học chỉ tập trung vào câu hỏi nâng cao, dữ kiện ẩn, bài toán ngược và bài toán có nhiều điều kiện. Các thao tác cơ bản được coi là kiến thức nền.
  • Tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng giúp nhìn rõ quan hệ giữa các đại lượng.
  • Mỗi kết quả trung gian phải trả lời một câu hỏi cụ thể của bài toán.
  • Sau khi tìm được đáp số, thay ngược vào dữ kiện để kiểm tra.
  • Trung bình cộng=tổng các giá trị:số giá trị.
3
Quan sát cách làm

Ví dụ minh họa

Phương pháp chung

  1. Đọc kĩ đề, gạch dưới dữ kiện và xác định chính xác yêu cầu cuối cùng.
  2. Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
  3. Trình bày từng kết quả trung gian, giải thích ý nghĩa của phép tính và kiểm tra lại kết luận.

Ví dụ 1: Trung bình cộng của 12 số là 22. Bỏ đi một số bằng 68. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 22, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Hướng dẫn giải chi tiết:

Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.

Bước 1: Tổng ban đầu là 22×12=264. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.

Bước 2: Bỏ 68, tổng còn 196; có 11 số nên trung bình mới là 196:11=(dfrac{196}{11}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.

Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.

Kết luận: Muốn có lại 12 số với trung bình 22, tổng cần 264; số thêm vào là 264−196=68.

Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.

Ví dụ 2: Trung bình cộng của 6 số là 59. Bỏ đi một số bằng 65. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 59, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Hướng dẫn giải chi tiết:

Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.

Bước 1: Tổng ban đầu là 59×6=354. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.

Bước 2: Bỏ 65, tổng còn 289; có 5 số nên trung bình mới là 289:5=(dfrac{289}{5}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.

Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.

Kết luận: Muốn có lại 6 số với trung bình 59, tổng cần 354; số thêm vào là 354−289=65.

Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.

Ví dụ 3: Trung bình cộng của 6 số là 38. Bỏ đi một số bằng 43. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 38, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Hướng dẫn giải chi tiết:

Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.

Bước 1: Tổng ban đầu là 38×6=228. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.

Bước 2: Bỏ 43, tổng còn 185; có 5 số nên trung bình mới là 185:5=37. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.

Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.

Kết luận: Muốn có lại 6 số với trung bình 38, tổng cần 228; số thêm vào là 228−185=43.

Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.

4
Làm theo kiến thức vừa học

Bài tập áp dụng

Gồm 5 bài tập nâng cao. Em hãy tự trình bày bài giải đầy đủ vào vở trước khi mở lời giải.

Bài 1: Trung bình cộng của 11 số là 35. Bỏ đi một số bằng 34. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 35, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 2: Trung bình cộng của 10 số là 34. Bỏ đi một số bằng 38. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 34, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 3: Trung bình cộng của 8 số là 44. Bỏ đi một số bằng 22. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 44, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 4: Trung bình cộng của 10 số là 55. Bỏ đi một số bằng 60. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 55, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 5: Trung bình cộng của 5 số là 36. Bỏ đi một số bằng 22. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 36, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Xem lời giải

Bài 1: Trung bình cộng của 11 số là 35. Bỏ đi một số bằng 34. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 35, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải:

Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.

Tổng ban đầu là 35×11=385.

Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.

Bỏ 34, tổng còn 351; có 10 số nên trung bình mới là 351:10=(dfrac{351}{10}).

Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.

Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).

Đáp số: Muốn có lại 11 số với trung bình 35, tổng cần 385; số thêm vào là 385−351=34.

Bài 2: Trung bình cộng của 10 số là 34. Bỏ đi một số bằng 38. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 34, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải:

Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.

Tổng ban đầu là 34×10=340.

Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.

Bỏ 38, tổng còn 302; có 9 số nên trung bình mới là 302:9=(dfrac{302}{9}).

Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.

Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).

Đáp số: Muốn có lại 10 số với trung bình 34, tổng cần 340; số thêm vào là 340−302=38.

Bài 3: Trung bình cộng của 8 số là 44. Bỏ đi một số bằng 22. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 44, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải:

Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.

Tổng ban đầu là 44×8=352.

Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.

Bỏ 22, tổng còn 330; có 7 số nên trung bình mới là 330:7=(dfrac{330}{7}).

Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.

Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).

Đáp số: Muốn có lại 8 số với trung bình 44, tổng cần 352; số thêm vào là 352−330=22.

Bài 4: Trung bình cộng của 10 số là 55. Bỏ đi một số bằng 60. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 55, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải:

Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.

Tổng ban đầu là 55×10=550.

Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.

Bỏ 60, tổng còn 490; có 9 số nên trung bình mới là 490:9=(dfrac{490}{9}).

Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.

Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).

Đáp số: Muốn có lại 10 số với trung bình 55, tổng cần 550; số thêm vào là 550−490=60.

Bài 5: Trung bình cộng của 5 số là 36. Bỏ đi một số bằng 22. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 36, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải:

Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.

Tổng ban đầu là 36×5=180.

Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.

Bỏ 22, tổng còn 158; có 4 số nên trung bình mới là 158:4=(dfrac{79}{2}).

Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.

Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).

Đáp số: Muốn có lại 5 số với trung bình 36, tổng cần 180; số thêm vào là 180−158=22.

5
Tự kiểm tra mức độ thành thạo

Bài tập tự luyện

Em hãy tự làm trước. Các bài tập đều ở mức nâng cao hoặc nâng cao CLC.

Bài 1: Trung bình cộng của 11 số là 44. Bỏ đi một số bằng 37. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 44, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 2: Trung bình cộng của 12 số là 27. Bỏ đi một số bằng 47. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 27, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 3: Trung bình cộng của 11 số là 31. Bỏ đi một số bằng 42. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 31, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 4: Trung bình cộng của 6 số là 52. Bỏ đi một số bằng 16. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 52, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 5: Trung bình cộng của 7 số là 58. Bỏ đi một số bằng 73. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 58, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 6: Trung bình cộng của 11 số là 60. Bỏ đi một số bằng 51. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 60, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 7: Trung bình cộng của 6 số là 45. Bỏ đi một số bằng 19. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 45, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 8: Trung bình cộng của 9 số là 57. Bỏ đi một số bằng 17. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 57, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 9: Trung bình cộng của 8 số là 54. Bỏ đi một số bằng 11. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 54, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 10: Trung bình cộng của 12 số là 30. Bỏ đi một số bằng 72. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 30, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 11: Trung bình cộng của 8 số là 50. Bỏ đi một số bằng 50. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 50, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Bài 12: Trung bình cộng của 9 số là 56. Bỏ đi một số bằng 27. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 56, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Xem lời giải bài tập tự luyện

Bài 1: Trung bình cộng của 11 số là 44. Bỏ đi một số bằng 37. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 44, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 44×11=484. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 37, tổng còn 447; có 10 số nên trung bình mới là 447:10=(dfrac{447}{10}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 11 số với trung bình 44, tổng cần 484; số thêm vào là 484−447=37.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 2: Trung bình cộng của 12 số là 27. Bỏ đi một số bằng 47. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 27, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 27×12=324. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 47, tổng còn 277; có 11 số nên trung bình mới là 277:11=(dfrac{277}{11}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 12 số với trung bình 27, tổng cần 324; số thêm vào là 324−277=47.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 3: Trung bình cộng của 11 số là 31. Bỏ đi một số bằng 42. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 31, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 31×11=341. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 42, tổng còn 299; có 10 số nên trung bình mới là 299:10=(dfrac{299}{10}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 11 số với trung bình 31, tổng cần 341; số thêm vào là 341−299=42.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 4: Trung bình cộng của 6 số là 52. Bỏ đi một số bằng 16. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 52, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 52×6=312. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 16, tổng còn 296; có 5 số nên trung bình mới là 296:5=(dfrac{296}{5}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 6 số với trung bình 52, tổng cần 312; số thêm vào là 312−296=16.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 5: Trung bình cộng của 7 số là 58. Bỏ đi một số bằng 73. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 58, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 58×7=406. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 73, tổng còn 333; có 6 số nên trung bình mới là 333:6=(dfrac{111}{2}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 7 số với trung bình 58, tổng cần 406; số thêm vào là 406−333=73.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 6: Trung bình cộng của 11 số là 60. Bỏ đi một số bằng 51. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 60, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 60×11=660. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 51, tổng còn 609; có 10 số nên trung bình mới là 609:10=(dfrac{609}{10}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 11 số với trung bình 60, tổng cần 660; số thêm vào là 660−609=51.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 7: Trung bình cộng của 6 số là 45. Bỏ đi một số bằng 19. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 45, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 45×6=270. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 19, tổng còn 251; có 5 số nên trung bình mới là 251:5=(dfrac{251}{5}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 6 số với trung bình 45, tổng cần 270; số thêm vào là 270−251=19.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 8: Trung bình cộng của 9 số là 57. Bỏ đi một số bằng 17. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 57, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 57×9=513. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 17, tổng còn 496; có 8 số nên trung bình mới là 496:8=62. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 9 số với trung bình 57, tổng cần 513; số thêm vào là 513−496=17.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 9: Trung bình cộng của 8 số là 54. Bỏ đi một số bằng 11. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 54, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 54×8=432. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 11, tổng còn 421; có 7 số nên trung bình mới là 421:7=(dfrac{421}{7}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 8 số với trung bình 54, tổng cần 432; số thêm vào là 432−421=11.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 10: Trung bình cộng của 12 số là 30. Bỏ đi một số bằng 72. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 30, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 30×12=360. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 72, tổng còn 288; có 11 số nên trung bình mới là 288:11=(dfrac{288}{11}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 12 số với trung bình 30, tổng cần 360; số thêm vào là 360−288=72.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 11: Trung bình cộng của 8 số là 50. Bỏ đi một số bằng 50. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 50, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 50×8=400. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 50, tổng còn 350; có 7 số nên trung bình mới là 350:7=50. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 8 số với trung bình 50, tổng cần 400; số thêm vào là 400−350=50.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

Bài 12: Trung bình cộng của 9 số là 56. Bỏ đi một số bằng 27. Tính trung bình cộng của các số còn lại. Nếu muốn trung bình trở lại 56, cần thêm một số bằng bao nhiêu?

Lời giải chi tiết:

Bước 1: Tổng ban đầu là 56×9=504. Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Bước 2: Bỏ 27, tổng còn 477; có 8 số nên trung bình mới là 477:8=(dfrac{477}{8}). Vì số trung bình cộng bằng tổng chia cho số lượng số nên tổng phải bằng số trung bình cộng nhân với số lượng số. Đây là dữ kiện then chốt để tìm giá trị còn thiếu hoặc sửa lại số liệu đã ghi sai.

Đáp số: Muốn có lại 9 số với trung bình 56, tổng cần 504; số thêm vào là 504−477=27.

Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.

6
Tổng kết bài học

Ghi nhớ và tự kiểm tra

  • Trọng tâm của bài là nhận ra cấu trúc ẩn trong dạng Trung bình cộng khi thêm hoặc bớt một số.
  • Không làm theo phép tính máy móc; cần giải thích vì sao chọn cách làm.
  • Mọi đáp số phải được kiểm tra lại với toàn bộ dữ kiện của đề.

Câu hỏi tự kiểm tra

  • Em có tách được từng điều kiện và xác định thứ tự xử lí không?
  • Em có trình bày đủ các kết quả trung gian không?
  • Em có kiểm tra lại đáp số bằng điều kiện ban đầu hoặc một cách khác không?