Mục tiêu bài học
- Giải bài thực tế có đồng thời nhiều đơn vị đo độ dài, khối lượng, thời gian, dung tích hoặc tiền.
- Biết lập kế hoạch đổi đơn vị trước khi thực hiện chuỗi phép tính.
Kiến thức cần nhớ
- Mỗi phép cộng, trừ hoặc so sánh chỉ thực hiện sau khi các số đo cùng đơn vị.
- Trong bài nhiều đại lượng, không cần đổi tất cả về một loại đơn vị; chỉ đổi những số đo tham gia cùng phép tính.
- Nên ghi đơn vị sau từng kết quả trung gian để tránh nhầm.
- Khi kết quả cuối cần một đơn vị cụ thể, hãy đổi ở bước cuối sau khi phép tính chính hoàn tất.
Ví dụ minh họa
Phương pháp chung
- Đọc yêu cầu cuối và khoanh các đại lượng cần dùng.
- Đổi từng nhóm số đo về đơn vị thuận tiện.
- Thực hiện phép tính theo thứ tự, ghi đơn vị ở mọi bước.
- Đổi kết quả cuối về đơn vị đề yêu cầu và kiểm tra độ lớn.
Ví dụ 1: Một xe chở 1 tấn 250 kg hàng, giao 475 kg. Xe còn bao nhiêu ki-lô-gam hàng?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích: Đổi toàn bộ khối lượng về kg.
Bước 1: 1 tấn 250 kg = 1 250 kg.
Bước 2: 1 250 − 475 = 775 kg.
Ví dụ 2: Một bể có 2 m³ nước, đã dùng 650 lít. Còn bao nhiêu lít?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích: Đổi m³ sang lít.
Bước 1: 2 m³ = 2 000 lít.
Bước 2: 2 000 − 650 = 1 350 lít.
Ví dụ 3: Một chuyến đi dài 3 giờ 25 phút, đã đi 1 giờ 48 phút. Còn bao lâu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích: Đổi về phút để trừ.
Bước 1: 3 giờ 25 phút = 205 phút; 1 giờ 48 phút = 108 phút.
Bước 2: 205 − 108 = 97 phút = 1 giờ 37 phút.
Bài tập áp dụng
Hãy tự làm trước rồi mới đối chiếu lời giải.
Bài 1: Một cuộn dây dài 5 m 40 cm, cắt 185 cm. Còn bao nhiêu cm?
Bài 2: Kho có 2 tấn 80 kg gạo, xuất 650 kg. Còn bao nhiêu kg?
Bài 3: Bể có 1,5 m³ nước, dùng 375 lít. Còn bao nhiêu lít?
Bài 4: Một hoạt động kéo dài 4 giờ 10 phút, đã qua 165 phút. Còn bao lâu?
Bài 5: Mua hàng hết 385 000 đồng, đưa 500 000 đồng. Nhận lại bao nhiêu?
Lời giải
Bài 1: 5 m 40 cm = 540 cm; 540 − 185 = 355 cm.
Bài 2: 2 tấn 80 kg = 2 080 kg; còn 1 430 kg.
Bài 3: 1,5 m³ = 1 500 lít; còn 1 125 lít.
Bài 4: 4 giờ 10 phút = 250 phút; còn 85 phút = 1 giờ 25 phút.
Bài 5: 500 000 − 385 000 = 115 000 đồng.
Bài tập tự luyện
Bài 1: Một quãng đường dài 8 km 350 m, đã đi 4 725 m. Còn bao nhiêu mét?
Bài 2: Một kiện hàng 3 tạ 25 kg, lấy ra 86 kg. Còn bao nhiêu kg?
Bài 3: Một bồn có 2,4 m³ nước, bơm ra 850 lít. Còn bao nhiêu lít?
Bài 4: Một tấm vải dài 12 m, dùng 375 cm. Còn bao nhiêu cm?
Bài 5: Một buổi học 2 giờ 35 phút, nghỉ 20 phút. Thời gian học thực tế bao nhiêu phút?
Bài 6: Kho có 1 tấn 600 kg, nhập thêm 4 tạ. Tổng bao nhiêu kg?
Bài 7: Một can 18 lít, đã rót 6 750 ml. Còn bao nhiêu ml?
Bài 8: Một mảnh đất 2 ha 3 500 m². Diện tích bằng bao nhiêu m²?
Bài 9: Một xe đi 2 giờ 45 phút, dừng 35 phút. Tổng thời gian từ lúc xuất phát đến lúc đi tiếp là bao nhiêu phút?
Bài 10: Mua 3 món giá 48 000 đồng/món và 2 món giá 35 000 đồng/món. Tổng tiền?
Bài 11: Một thùng có 0,75 m³ nước. Đổ thêm 250 lít. Có tất cả bao nhiêu lít?
Bài 12: Đường dài 5 km, sửa được 2 650 m. Còn bao nhiêu mét?
Bài 13: Một bao 45 kg, 6 bao như nhau nặng bao nhiêu yến?
Bài 14: Một chương trình bắt đầu 19:25 và kết thúc 21:05. Kéo dài bao lâu?
Bài 15: Một bể 3 m³ chứa 2 350 lít. Còn có thể chứa thêm bao nhiêu lít?
Lời giải
Bài 1: 8 km 350 m = 8 350 m; còn 3 625 m.
Bài 2: 3 tạ 25 kg = 325 kg; còn 239 kg.
Bài 3: 2,4 m³ = 2 400 lít; còn 1 550 lít.
Bài 4: 12 m = 1 200 cm; còn 825 cm.
Bài 5: 2 giờ 35 phút = 155 phút; học thực tế 135 phút.
Bài 6: 1 tấn 600 kg = 1 600 kg; 4 tạ = 400 kg; tổng 2 000 kg.
Bài 7: 18 l = 18 000 ml; còn 11 250 ml.
Bài 8: 2 ha = 20 000 m²; tổng 23 500 m².
Bài 9: 2 giờ 45 phút = 165 phút; cộng 35 = 200 phút.
Bài 10: 144 000 + 70 000 = 214 000 đồng.
Bài 11: 0,75 m³ = 750 lít; tổng 1 000 lít.
Bài 12: 5 km = 5 000 m; còn 2 350 m.
Bài 13: 6 bao nặng 270 kg = 27 yến.
Bài 14: Từ 19:25 đến 21:05 là 100 phút = 1 giờ 40 phút.
Bài 15: 3 m³ = 3 000 lít; còn 650 lít.
Ghi nhớ
- Chỉ đổi các số đo tham gia cùng một phép tính về cùng đơn vị.
- Ghi đơn vị sau mỗi kết quả trung gian giúp tránh nhầm đại lượng.
- Bài thực tế nhiều đơn vị nên giải từng bước, không gộp quá nhiều phép tính vào một dòng.