Bài toán nhiều bước có dữ kiện ẩn
Chuyên đề nâng cao bài toán nhiều bước có dữ kiện ẩn với phương pháp chọn lọc, 20 bài toán phân loại và lời giải đầy đủ từng bước dành cho học sinh ôn thi vào lớp 6 CLC.
Mục tiêu bài học
- Nhận biết và xử lí các biến đổi nâng cao của dạng Bài toán nhiều bước có dữ kiện ẩn.
- Biết phân tích dữ kiện ẩn, lựa chọn phương pháp ngắn gọn và kiểm tra kết quả.
- Trình bày lời giải đầy đủ từng bước theo ngôn ngữ Toán tiểu học, không dùng kiến thức thuần THCS.
Kiến thức cần nhớ
- Tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng giúp nhìn rõ quan hệ giữa các đại lượng.
- Mỗi kết quả trung gian phải trả lời một câu hỏi cụ thể của bài toán.
- Sau khi tìm được đáp số, thay ngược vào dữ kiện để kiểm tra.
- Trọng tâm là nhận đúng dữ kiện đặc trưng của dạng “Bài toán nhiều bước có dữ kiện ẩn” và chọn phép tính phù hợp.
- Nên trình bày theo thứ tự: tóm tắt, lập luận, phép tính, kết luận.
Ví dụ minh họa
Phương pháp chung
- Đọc kĩ đề, gạch dưới dữ kiện và xác định chính xác yêu cầu cuối cùng.
- Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
- Trình bày từng kết quả trung gian, giải thích ý nghĩa của phép tính và kiểm tra lại kết luận.
Ví dụ 1: Một người mua một số quyển vở cùng giá 38 nghìn đồng/quyển, trả 1120 nghìn đồng và được trả lại 94 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 1120−94=1026 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.
Bước 2: Số vở mua là 1026:38=27 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.
Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.
Kết luận: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 38×3=114 nghìn đồng.
Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.
Ví dụ 2: Một người mua một số quyển vở cùng giá 18 nghìn đồng/quyển, trả 584 nghìn đồng và được trả lại 62 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 584−62=522 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.
Bước 2: Số vở mua là 522:18=29 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.
Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.
Kết luận: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 18×3=54 nghìn đồng.
Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.
Ví dụ 3: Một người mua một số quyển vở cùng giá 30 nghìn đồng/quyển, trả 804 nghìn đồng và được trả lại 84 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 804−84=720 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.
Bước 2: Số vở mua là 720:30=24 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.
Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.
Kết luận: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 30×3=90 nghìn đồng.
Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.
Bài tập áp dụng
Bài 1: Một người mua một số quyển vở cùng giá 25 nghìn đồng/quyển, trả 647 nghìn đồng và được trả lại 122 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 2: Một người mua một số quyển vở cùng giá 29 nghìn đồng/quyển, trả 481 nghìn đồng và được trả lại 133 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 3: Một người mua một số quyển vở cùng giá 37 nghìn đồng/quyển, trả 620 nghìn đồng và được trả lại 65 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 4: Một người mua một số quyển vở cùng giá 36 nghìn đồng/quyển, trả 962 nghìn đồng và được trả lại 134 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 5: Một người mua một số quyển vở cùng giá 17 nghìn đồng/quyển, trả 559 nghìn đồng và được trả lại 117 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Xem lời giải
Bài 1: Một người mua một số quyển vở cùng giá 25 nghìn đồng/quyển, trả 647 nghìn đồng và được trả lại 122 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Tiền thực trả cho vở là 647−122=525 nghìn đồng.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Số vở mua là 525:25=21 quyển.
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 25×3=75 nghìn đồng.
Bài 2: Một người mua một số quyển vở cùng giá 29 nghìn đồng/quyển, trả 481 nghìn đồng và được trả lại 133 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Tiền thực trả cho vở là 481−133=348 nghìn đồng.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Số vở mua là 348:29=12 quyển.
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 29×3=87 nghìn đồng.
Bài 3: Một người mua một số quyển vở cùng giá 37 nghìn đồng/quyển, trả 620 nghìn đồng và được trả lại 65 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Tiền thực trả cho vở là 620−65=555 nghìn đồng.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Số vở mua là 555:37=15 quyển.
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 37×3=111 nghìn đồng.
Bài 4: Một người mua một số quyển vở cùng giá 36 nghìn đồng/quyển, trả 962 nghìn đồng và được trả lại 134 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Tiền thực trả cho vở là 962−134=828 nghìn đồng.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Số vở mua là 828:36=23 quyển.
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 36×3=108 nghìn đồng.
Bài 5: Một người mua một số quyển vở cùng giá 17 nghìn đồng/quyển, trả 559 nghìn đồng và được trả lại 117 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Tiền thực trả cho vở là 559−117=442 nghìn đồng.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Số vở mua là 442:17=26 quyển.
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 17×3=51 nghìn đồng.
Bài tập tự luyện
Bài 1: Một người mua một số quyển vở cùng giá 29 nghìn đồng/quyển, trả 885 nghìn đồng và được trả lại 102 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 2: Một người mua một số quyển vở cùng giá 36 nghìn đồng/quyển, trả 533 nghìn đồng và được trả lại 65 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 3: Một người mua một số quyển vở cùng giá 24 nghìn đồng/quyển, trả 345 nghìn đồng và được trả lại 105 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 4: Một người mua một số quyển vở cùng giá 37 nghìn đồng/quyển, trả 817 nghìn đồng và được trả lại 114 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 5: Một người mua một số quyển vở cùng giá 22 nghìn đồng/quyển, trả 350 nghìn đồng và được trả lại 64 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 6: Một người mua một số quyển vở cùng giá 27 nghìn đồng/quyển, trả 782 nghìn đồng và được trả lại 134 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 7: Một người mua một số quyển vở cùng giá 28 nghìn đồng/quyển, trả 445 nghìn đồng và được trả lại 109 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 8: Một người mua một số quyển vở cùng giá 36 nghìn đồng/quyển, trả 811 nghìn đồng và được trả lại 91 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 9: Một người mua một số quyển vở cùng giá 28 nghìn đồng/quyển, trả 863 nghìn đồng và được trả lại 51 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 10: Một người mua một số quyển vở cùng giá 39 nghìn đồng/quyển, trả 1030 nghìn đồng và được trả lại 55 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 11: Một người mua một số quyển vở cùng giá 37 nghìn đồng/quyển, trả 774 nghìn đồng và được trả lại 71 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Bài 12: Một người mua một số quyển vở cùng giá 19 nghìn đồng/quyển, trả 443 nghìn đồng và được trả lại 82 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Xem lời giải bài tập tự luyện
Bài 1: Một người mua một số quyển vở cùng giá 29 nghìn đồng/quyển, trả 885 nghìn đồng và được trả lại 102 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 885−102=783 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 783:29=27 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 29×3=87 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 2: Một người mua một số quyển vở cùng giá 36 nghìn đồng/quyển, trả 533 nghìn đồng và được trả lại 65 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 533−65=468 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 468:36=13 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 36×3=108 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 3: Một người mua một số quyển vở cùng giá 24 nghìn đồng/quyển, trả 345 nghìn đồng và được trả lại 105 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 345−105=240 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 240:24=10 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 24×3=72 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 4: Một người mua một số quyển vở cùng giá 37 nghìn đồng/quyển, trả 817 nghìn đồng và được trả lại 114 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 817−114=703 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 703:37=19 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 37×3=111 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 5: Một người mua một số quyển vở cùng giá 22 nghìn đồng/quyển, trả 350 nghìn đồng và được trả lại 64 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 350−64=286 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 286:22=13 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 22×3=66 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 6: Một người mua một số quyển vở cùng giá 27 nghìn đồng/quyển, trả 782 nghìn đồng và được trả lại 134 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 782−134=648 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 648:27=24 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 27×3=81 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 7: Một người mua một số quyển vở cùng giá 28 nghìn đồng/quyển, trả 445 nghìn đồng và được trả lại 109 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 445−109=336 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 336:28=12 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 28×3=84 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 8: Một người mua một số quyển vở cùng giá 36 nghìn đồng/quyển, trả 811 nghìn đồng và được trả lại 91 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 811−91=720 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 720:36=20 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 36×3=108 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 9: Một người mua một số quyển vở cùng giá 28 nghìn đồng/quyển, trả 863 nghìn đồng và được trả lại 51 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 863−51=812 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 812:28=29 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 28×3=84 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 10: Một người mua một số quyển vở cùng giá 39 nghìn đồng/quyển, trả 1030 nghìn đồng và được trả lại 55 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 1030−55=975 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 975:39=25 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 39×3=117 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 11: Một người mua một số quyển vở cùng giá 37 nghìn đồng/quyển, trả 774 nghìn đồng và được trả lại 71 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 774−71=703 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 703:37=19 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 37×3=111 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 12: Một người mua một số quyển vở cùng giá 19 nghìn đồng/quyển, trả 443 nghìn đồng và được trả lại 82 nghìn đồng. Hỏi mua bao nhiêu quyển? Nếu mua thêm 3 quyển thì cần trả thêm bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tiền thực trả cho vở là 443−82=361 nghìn đồng. Phép cộng dùng để gộp các phần, còn phép trừ dùng để tìm phần còn lại hoặc phần chênh lệch. Kết quả trung gian phải được gắn với đúng đại lượng trước khi tiếp tục.
Bước 2: Số vở mua là 361:19=19 quyển. Phép chia dùng để tìm giá trị của một phần, một đơn vị hoặc số lần chứa nhau. Cần nêu rõ ý nghĩa của thương và đơn vị của kết quả trước khi dùng ở phép tính tiếp theo.
Đáp số: Mua thêm 3 quyển cần trả thêm 19×3=57 nghìn đồng.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Ghi nhớ và tự kiểm tra
- Trọng tâm của bài là nhận ra cấu trúc ẩn trong dạng Bài toán nhiều bước có dữ kiện ẩn.
- Không làm theo phép tính máy móc; cần giải thích vì sao chọn cách làm.
- Mọi đáp số phải được kiểm tra lại với toàn bộ dữ kiện của đề.
Câu hỏi tự kiểm tra
- Em có tách được từng điều kiện và xác định thứ tự xử lí không?
- Em có trình bày đủ các kết quả trung gian không?
- Em có kiểm tra lại đáp số bằng điều kiện ban đầu hoặc một cách khác không?