Bài toán tiền Việt Nam
Chuyên đề nâng cao bài toán tiền việt nam với phương pháp chọn lọc, 20 bài toán phân loại và lời giải đầy đủ từng bước dành cho học sinh ôn thi vào lớp 6 CLC.
Mục tiêu bài học
- Nhận biết và xử lí các biến đổi nâng cao của dạng Bài toán tiền Việt Nam.
- Biết phân tích dữ kiện ẩn, lựa chọn phương pháp ngắn gọn và kiểm tra kết quả.
- Trình bày lời giải đầy đủ từng bước theo ngôn ngữ Toán tiểu học, không dùng kiến thức thuần THCS.
Kiến thức cần nhớ
- Chỉ cộng, trừ hoặc so sánh sau khi đã đổi về cùng đơn vị.
- Đơn vị diện tích đổi theo hệ số bình phương; đơn vị thể tích đổi theo hệ số lập phương.
- Khi tính thời gian, có thể đổi tất cả về phút hoặc giây rồi đổi ngược.
- Trọng tâm là nhận đúng dữ kiện đặc trưng của dạng “Bài toán tiền Việt Nam” và chọn phép tính phù hợp.
- Nên trình bày theo thứ tự: tóm tắt, lập luận, phép tính, kết luận.
Ví dụ minh họa
Phương pháp chung
- Đọc kĩ đề, gạch dưới dữ kiện và xác định chính xác yêu cầu cuối cùng.
- Ta xác định các đại lượng đang được đo và đổi tất cả về cùng một đơn vị phù hợp trước khi cộng, trừ, nhân hoặc chia.
- Trình bày từng kết quả trung gian, giải thích ý nghĩa của phép tính và kiểm tra lại kết luận.
Ví dụ 1: Mua 10 món giá 42 000 đồng và 8 món giá 77 000 đồng, trả 1 200 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta xác định các đại lượng đang được đo và đổi tất cả về cùng một đơn vị phù hợp trước khi cộng, trừ, nhân hoặc chia.
Bước 1: Tổng tiền hàng = 10×42 000 + 8×77 000 = 1 036 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Chỉ những số đo cùng đơn vị mới có thể cộng hoặc trừ trực tiếp với nhau.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 1 200 000−1 036 000=164 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Sau khi tính xong, ta đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và ghi đơn vị ở từng phép tính.
Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cần đúng cả giá trị số lẫn đơn vị đo.
Kết luận: Giảm 5% là 51 800 đồng; tiền thừa mới 215 800 đồng.
Kiểm tra: Đổi ngược kết quả về đơn vị ban đầu và so sánh độ lớn với các dữ kiện.
Ví dụ 2: Mua 9 món giá 10 000 đồng và 3 món giá 33 000 đồng, trả 300 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta xác định các đại lượng đang được đo và đổi tất cả về cùng một đơn vị phù hợp trước khi cộng, trừ, nhân hoặc chia.
Bước 1: Tổng tiền hàng = 9×10 000 + 3×33 000 = 189 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Chỉ những số đo cùng đơn vị mới có thể cộng hoặc trừ trực tiếp với nhau.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 300 000−189 000=111 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Sau khi tính xong, ta đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và ghi đơn vị ở từng phép tính.
Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cần đúng cả giá trị số lẫn đơn vị đo.
Kết luận: Giảm 5% là 9 450 đồng; tiền thừa mới 120 450 đồng.
Kiểm tra: Đổi ngược kết quả về đơn vị ban đầu và so sánh độ lớn với các dữ kiện.
Ví dụ 3: Mua 8 món giá 48 000 đồng và 8 món giá 55 000 đồng, trả 1 000 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta xác định các đại lượng đang được đo và đổi tất cả về cùng một đơn vị phù hợp trước khi cộng, trừ, nhân hoặc chia.
Bước 1: Tổng tiền hàng = 8×48 000 + 8×55 000 = 824 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Chỉ những số đo cùng đơn vị mới có thể cộng hoặc trừ trực tiếp với nhau.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 1 000 000−824 000=176 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Sau khi tính xong, ta đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và ghi đơn vị ở từng phép tính.
Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cần đúng cả giá trị số lẫn đơn vị đo.
Kết luận: Giảm 5% là 41 200 đồng; tiền thừa mới 217 200 đồng.
Kiểm tra: Đổi ngược kết quả về đơn vị ban đầu và so sánh độ lớn với các dữ kiện.
Bài tập áp dụng
Bài 1: Mua 5 món giá 38 000 đồng và 7 món giá 33 000 đồng, trả 600 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 2: Mua 3 món giá 25 000 đồng và 6 món giá 27 000 đồng, trả 400 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 3: Mua 7 món giá 39 000 đồng và 4 món giá 55 000 đồng, trả 600 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 4: Mua 7 món giá 13 000 đồng và 8 món giá 27 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 5: Mua 5 món giá 35 000 đồng và 3 món giá 45 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Xem lời giải
Bài 1: Mua 5 món giá 38 000 đồng và 7 món giá 33 000 đồng, trả 600 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta đưa các số đo về cùng đơn vị, thực hiện phép tính và đổi kết quả sang đơn vị được hỏi.
Tổng tiền hàng = 5×38 000 + 7×33 000 = 421 000 đồng.
Việc đổi đơn vị trước giúp mọi số hạng trong phép tính biểu thị cùng một loại đại lượng.
Tiền thừa ban đầu = 600 000−421 000=179 000 đồng.
Sau phép tính, ghi rõ đơn vị và đổi lại nếu đề yêu cầu cách viết phức hợp.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Giảm 5% là 21 050 đồng; tiền thừa mới 200 050 đồng.
Bài 2: Mua 3 món giá 25 000 đồng và 6 món giá 27 000 đồng, trả 400 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta đưa các số đo về cùng đơn vị, thực hiện phép tính và đổi kết quả sang đơn vị được hỏi.
Tổng tiền hàng = 3×25 000 + 6×27 000 = 237 000 đồng.
Việc đổi đơn vị trước giúp mọi số hạng trong phép tính biểu thị cùng một loại đại lượng.
Tiền thừa ban đầu = 400 000−237 000=163 000 đồng.
Sau phép tính, ghi rõ đơn vị và đổi lại nếu đề yêu cầu cách viết phức hợp.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Giảm 5% là 11 850 đồng; tiền thừa mới 174 850 đồng.
Bài 3: Mua 7 món giá 39 000 đồng và 4 món giá 55 000 đồng, trả 600 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta đưa các số đo về cùng đơn vị, thực hiện phép tính và đổi kết quả sang đơn vị được hỏi.
Tổng tiền hàng = 7×39 000 + 4×55 000 = 493 000 đồng.
Việc đổi đơn vị trước giúp mọi số hạng trong phép tính biểu thị cùng một loại đại lượng.
Tiền thừa ban đầu = 600 000−493 000=107 000 đồng.
Sau phép tính, ghi rõ đơn vị và đổi lại nếu đề yêu cầu cách viết phức hợp.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Giảm 5% là 24 650 đồng; tiền thừa mới 131 650 đồng.
Bài 4: Mua 7 món giá 13 000 đồng và 8 món giá 27 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta đưa các số đo về cùng đơn vị, thực hiện phép tính và đổi kết quả sang đơn vị được hỏi.
Tổng tiền hàng = 7×13 000 + 8×27 000 = 307 000 đồng.
Việc đổi đơn vị trước giúp mọi số hạng trong phép tính biểu thị cùng một loại đại lượng.
Tiền thừa ban đầu = 500 000−307 000=193 000 đồng.
Sau phép tính, ghi rõ đơn vị và đổi lại nếu đề yêu cầu cách viết phức hợp.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Giảm 5% là 15 350 đồng; tiền thừa mới 208 350 đồng.
Bài 5: Mua 5 món giá 35 000 đồng và 3 món giá 45 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta đưa các số đo về cùng đơn vị, thực hiện phép tính và đổi kết quả sang đơn vị được hỏi.
Tổng tiền hàng = 5×35 000 + 3×45 000 = 310 000 đồng.
Việc đổi đơn vị trước giúp mọi số hạng trong phép tính biểu thị cùng một loại đại lượng.
Tiền thừa ban đầu = 500 000−310 000=190 000 đồng.
Sau phép tính, ghi rõ đơn vị và đổi lại nếu đề yêu cầu cách viết phức hợp.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Giảm 5% là 15 500 đồng; tiền thừa mới 205 500 đồng.
Bài tập tự luyện
Bài 1: Mua 2 món giá 13 000 đồng và 6 món giá 57 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 2: Mua 3 món giá 17 000 đồng và 3 món giá 29 000 đồng, trả 300 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 3: Mua 8 món giá 17 000 đồng và 4 món giá 50 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 4: Mua 6 món giá 16 000 đồng và 8 món giá 70 000 đồng, trả 800 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 5: Mua 7 món giá 22 000 đồng và 5 món giá 42 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 6: Mua 9 món giá 26 000 đồng và 2 món giá 69 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 7: Mua 3 món giá 14 000 đồng và 3 món giá 66 000 đồng, trả 400 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 8: Mua 8 món giá 31 000 đồng và 7 món giá 75 000 đồng, trả 900 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 9: Mua 2 món giá 21 000 đồng và 7 món giá 42 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 10: Mua 5 món giá 30 000 đồng và 5 món giá 47 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 11: Mua 3 món giá 17 000 đồng và 2 món giá 58 000 đồng, trả 300 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Bài 12: Mua 6 món giá 12 000 đồng và 5 món giá 51 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Xem lời giải bài tập tự luyện
Bài 1: Mua 2 món giá 13 000 đồng và 6 món giá 57 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 2×13 000 + 6×57 000 = 368 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 500 000−368 000=132 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 18 400 đồng; tiền thừa mới 150 400 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 2: Mua 3 món giá 17 000 đồng và 3 món giá 29 000 đồng, trả 300 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 3×17 000 + 3×29 000 = 138 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 300 000−138 000=162 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 6 900 đồng; tiền thừa mới 168 900 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 3: Mua 8 món giá 17 000 đồng và 4 món giá 50 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 8×17 000 + 4×50 000 = 336 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 500 000−336 000=164 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 16 800 đồng; tiền thừa mới 180 800 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 4: Mua 6 món giá 16 000 đồng và 8 món giá 70 000 đồng, trả 800 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 6×16 000 + 8×70 000 = 656 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 800 000−656 000=144 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 32 800 đồng; tiền thừa mới 176 800 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 5: Mua 7 món giá 22 000 đồng và 5 món giá 42 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 7×22 000 + 5×42 000 = 364 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 500 000−364 000=136 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 18 200 đồng; tiền thừa mới 154 200 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 6: Mua 9 món giá 26 000 đồng và 2 món giá 69 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 9×26 000 + 2×69 000 = 372 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 500 000−372 000=128 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 18 600 đồng; tiền thừa mới 146 600 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 7: Mua 3 món giá 14 000 đồng và 3 món giá 66 000 đồng, trả 400 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 3×14 000 + 3×66 000 = 240 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 400 000−240 000=160 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 12 000 đồng; tiền thừa mới 172 000 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 8: Mua 8 món giá 31 000 đồng và 7 món giá 75 000 đồng, trả 900 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 8×31 000 + 7×75 000 = 773 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 900 000−773 000=127 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 38 650 đồng; tiền thừa mới 165 650 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 9: Mua 2 món giá 21 000 đồng và 7 món giá 42 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 2×21 000 + 7×42 000 = 336 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 500 000−336 000=164 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 16 800 đồng; tiền thừa mới 180 800 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 10: Mua 5 món giá 30 000 đồng và 5 món giá 47 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 5×30 000 + 5×47 000 = 385 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 500 000−385 000=115 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 19 250 đồng; tiền thừa mới 134 250 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 11: Mua 3 món giá 17 000 đồng và 2 món giá 58 000 đồng, trả 300 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 3×17 000 + 2×58 000 = 167 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 300 000−167 000=133 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 8 350 đồng; tiền thừa mới 141 350 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Bài 12: Mua 6 món giá 12 000 đồng và 5 món giá 51 000 đồng, trả 500 000 đồng. Tính tiền thừa. Nếu cửa hàng giảm 5% tổng tiền hàng thì tiền thừa mới là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Tổng tiền hàng = 6×12 000 + 5×51 000 = 327 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Tiền thừa ban đầu = 500 000−327 000=173 000 đồng. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Giảm 5% là 16 350 đồng; tiền thừa mới 189 350 đồng.
Kiểm tra: Cuối cùng, thay kết quả vào các điều kiện ban đầu hoặc thực hiện phép tính ngược. Nếu tất cả dữ kiện đều được thỏa mãn thì lời giải và đáp số là hợp lí.
Ghi nhớ và tự kiểm tra
- Trọng tâm của bài là nhận ra cấu trúc ẩn trong dạng Bài toán tiền Việt Nam.
- Không làm theo phép tính máy móc; cần giải thích vì sao chọn cách làm.
- Mọi đáp số phải được kiểm tra lại với toàn bộ dữ kiện của đề.
Câu hỏi tự kiểm tra
- Em có tách được từng điều kiện và xác định thứ tự xử lí không?
- Em có trình bày đủ các kết quả trung gian không?
- Em có kiểm tra lại đáp số bằng điều kiện ban đầu hoặc một cách khác không?