Bài toán tuổi trong quá khứ và tương lai
Chuyên đề nâng cao bài toán tuổi trong quá khứ và tương lai với phương pháp chọn lọc, 20 bài toán phân loại và lời giải đầy đủ từng bước dành cho học sinh ôn thi vào lớp 6 CLC.
Mục tiêu bài học
- Nhận biết và xử lí các biến đổi nâng cao của dạng Bài toán tuổi trong quá khứ và tương lai.
- Biết phân tích dữ kiện ẩn, lựa chọn phương pháp ngắn gọn và kiểm tra kết quả.
- Trình bày lời giải đầy đủ từng bước theo ngôn ngữ Toán tiểu học, không dùng kiến thức thuần THCS.
Kiến thức cần nhớ
- Tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng giúp nhìn rõ quan hệ giữa các đại lượng.
- Mỗi kết quả trung gian phải trả lời một câu hỏi cụ thể của bài toán.
- Sau khi tìm được đáp số, thay ngược vào dữ kiện để kiểm tra.
- Sau cùng số năm, hiệu tuổi không đổi; tổng tuổi tăng bằng số người nhân số năm.
Ví dụ minh họa
Phương pháp chung
- Đọc kĩ đề, gạch dưới dữ kiện và xác định chính xác yêu cầu cuối cùng.
- Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
- Trình bày từng kết quả trung gian, giải thích ý nghĩa của phép tính và kiểm tra lại kết luận.
Ví dụ 1: Hiện nay cha 47 tuổi, con 11 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 47−11=36. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 36:1=36. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.
Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.
Kết luận: Cần 36−11=25 năm. Khi đó cha 72, con 36, tổng 108.
Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.
Ví dụ 2: Hiện nay cha 48 tuổi, con 10 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 48−10=38. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 38:1=38. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.
Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.
Kết luận: Cần 38−10=28 năm. Khi đó cha 76, con 38, tổng 114.
Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.
Ví dụ 3: Hiện nay cha 35 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta tóm tắt các đại lượng và quan hệ giữa chúng bằng lời hoặc sơ đồ đoạn thẳng. Cần xác định rõ tổng, hiệu, tỉ số hay giá trị trung bình mà đề cung cấp.
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 35−9=26. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Vì sao làm như vậy: Sơ đồ hoặc bảng tóm tắt làm lộ ra phần bằng nhau và phần chênh lệch, giúp chọn phép tính đúng.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 26:1=26. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Vì sao làm như vậy: Ta tìm đại lượng trung gian trước, rồi dùng nó để tính đại lượng đề hỏi; mỗi kết quả đều cần được gọi tên rõ ràng.
Ý nghĩa của kết quả: Câu trả lời cuối phải đúng với đối tượng và thời điểm được hỏi trong đề.
Kết luận: Cần 26−9=17 năm. Khi đó cha 52, con 26, tổng 78.
Kiểm tra: Dùng các kết quả tìm được để lập lại tổng, hiệu, tỉ số hoặc trung bình đã cho.
Bài tập áp dụng
Bài 1: Hiện nay cha 36 tuổi, con 10 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 2: Hiện nay cha 45 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 3: Hiện nay cha 36 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 4: Hiện nay cha 47 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 5: Hiện nay cha 45 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Xem lời giải
Bài 1: Hiện nay cha 36 tuổi, con 10 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Hiệu tuổi luôn không đổi: 36−10=26.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Khi tuổi cha gấp 3 lần tuổi con, hiệu ứng với 2 phần; tuổi con khi đó là 26:2=13.
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Cần 13−10=3 năm. Khi đó cha 39, con 13, tổng 52.
Bài 2: Hiện nay cha 45 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Hiệu tuổi luôn không đổi: 45−9=36.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Khi tuổi cha gấp 3 lần tuổi con, hiệu ứng với 2 phần; tuổi con khi đó là 36:2=18.
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Cần 18−9=9 năm. Khi đó cha 54, con 18, tổng 72.
Bài 3: Hiện nay cha 36 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Hiệu tuổi luôn không đổi: 36−9=27.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 27:1=27.
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Cần 27−9=18 năm. Khi đó cha 54, con 27, tổng 81.
Bài 4: Hiện nay cha 47 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Hiệu tuổi luôn không đổi: 47−9=38.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Khi tuổi cha gấp 3 lần tuổi con, hiệu ứng với 2 phần; tuổi con khi đó là 38:2=19.
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Cần 19−9=10 năm. Khi đó cha 57, con 19, tổng 76.
Bài 5: Hiện nay cha 45 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải:
Trước hết, ta tóm tắt quan hệ giữa các đại lượng, tìm đại lượng trung gian cần thiết rồi mới trả lời câu hỏi chính.
Hiệu tuổi luôn không đổi: 45−9=36.
Phép tính này giải quyết quan hệ đầu tiên của bài và tạo ra dữ kiện còn thiếu cho bước tính tiếp theo.
Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 36:1=36.
Dùng kết quả trung gian để tìm đại lượng đề hỏi, ghi rõ đơn vị và đối tượng trong từng câu lời giải.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Cần 36−9=27 năm. Khi đó cha 72, con 36, tổng 108.
Bài tập tự luyện
Bài 1: Hiện nay cha 37 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 2: Hiện nay cha 41 tuổi, con 13 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 3: Hiện nay cha 47 tuổi, con 13 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 4: Hiện nay cha 42 tuổi, con 10 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 5: Hiện nay cha 33 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 6: Hiện nay cha 36 tuổi, con 12 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 7: Hiện nay cha 47 tuổi, con 13 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 8: Hiện nay cha 48 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 9: Hiện nay cha 46 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 10: Hiện nay cha 44 tuổi, con 14 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 11: Hiện nay cha 44 tuổi, con 12 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Bài 12: Hiện nay cha 38 tuổi, con 12 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Xem lời giải bài tập tự luyện
Bài 1: Hiện nay cha 37 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 37−9=28. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 3 lần tuổi con, hiệu ứng với 2 phần; tuổi con khi đó là 28:2=14. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 14−9=5 năm. Khi đó cha 42, con 14, tổng 56.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 2: Hiện nay cha 41 tuổi, con 13 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 41−13=28. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 3 lần tuổi con, hiệu ứng với 2 phần; tuổi con khi đó là 28:2=14. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 14−13=1 năm. Khi đó cha 42, con 14, tổng 56.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 3: Hiện nay cha 47 tuổi, con 13 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 47−13=34. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 34:1=34. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 34−13=21 năm. Khi đó cha 68, con 34, tổng 102.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 4: Hiện nay cha 42 tuổi, con 10 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 42−10=32. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 32:1=32. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 32−10=22 năm. Khi đó cha 64, con 32, tổng 96.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 5: Hiện nay cha 33 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 33−9=24. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 24:1=24. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 24−9=15 năm. Khi đó cha 48, con 24, tổng 72.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 6: Hiện nay cha 36 tuổi, con 12 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 36−12=24. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 24:1=24. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 24−12=12 năm. Khi đó cha 48, con 24, tổng 72.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 7: Hiện nay cha 47 tuổi, con 13 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 47−13=34. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 3 lần tuổi con, hiệu ứng với 2 phần; tuổi con khi đó là 34:2=17. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 17−13=4 năm. Khi đó cha 51, con 17, tổng 68.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 8: Hiện nay cha 48 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 48−9=39. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 39:1=39. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 39−9=30 năm. Khi đó cha 78, con 39, tổng 117.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 9: Hiện nay cha 46 tuổi, con 9 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 46−9=37. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 37:1=37. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 37−9=28 năm. Khi đó cha 74, con 37, tổng 111.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 10: Hiện nay cha 44 tuổi, con 14 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 44−14=30. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 30:1=30. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 30−14=16 năm. Khi đó cha 60, con 30, tổng 90.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 11: Hiện nay cha 44 tuổi, con 12 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 2 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 44−12=32. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 2 lần tuổi con, hiệu ứng với 1 phần; tuổi con khi đó là 32:1=32. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 32−12=20 năm. Khi đó cha 64, con 32, tổng 96.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 12: Hiện nay cha 38 tuổi, con 12 tuổi. Sau bao nhiêu năm tuổi cha gấp 3 lần tuổi con? Khi đó tổng tuổi hai người là bao nhiêu?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Hiệu tuổi luôn không đổi: 38−12=26. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Bước 2: Khi tuổi cha gấp 3 lần tuổi con, hiệu ứng với 2 phần; tuổi con khi đó là 26:2=13. Hiệu số tuổi của hai người luôn không đổi. Ta đưa các dữ kiện về cùng một thời điểm, tìm tuổi ở thời điểm đó rồi cộng hoặc trừ số năm để trở về thời điểm cần hỏi.
Đáp số: Cần 13−12=1 năm. Khi đó cha 39, con 13, tổng 52.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Ghi nhớ và tự kiểm tra
- Trọng tâm của bài là nhận ra cấu trúc ẩn trong dạng Bài toán tuổi trong quá khứ và tương lai.
- Không làm theo phép tính máy móc; cần giải thích vì sao chọn cách làm.
- Mọi đáp số phải được kiểm tra lại với toàn bộ dữ kiện của đề.
Câu hỏi tự kiểm tra
- Em có tách được từng điều kiện và xác định thứ tự xử lí không?
- Em có trình bày đủ các kết quả trung gian không?
- Em có kiểm tra lại đáp số bằng điều kiện ban đầu hoặc một cách khác không?