Đổi đơn vị đo thể tích và dung tích
Chuyên đề nâng cao đổi đơn vị đo thể tích và dung tích với phương pháp chọn lọc, 20 bài toán phân loại và lời giải đầy đủ từng bước dành cho học sinh ôn thi vào lớp 6 CLC.
Mục tiêu bài học
- Nhận biết và xử lí các biến đổi nâng cao của dạng Đổi đơn vị đo thể tích và dung tích.
- Biết phân tích dữ kiện ẩn, lựa chọn phương pháp ngắn gọn và kiểm tra kết quả.
- Trình bày lời giải đầy đủ từng bước theo ngôn ngữ Toán tiểu học, không dùng kiến thức thuần THCS.
Kiến thức cần nhớ
- Chỉ cộng, trừ hoặc so sánh sau khi đã đổi về cùng đơn vị.
- Đơn vị diện tích đổi theo hệ số bình phương; đơn vị thể tích đổi theo hệ số lập phương.
- Khi tính thời gian, có thể đổi tất cả về phút hoặc giây rồi đổi ngược.
- 1 dm³=1 lít; 1 cm³=1 ml; mỗi bậc thể tích hơn kém 1000 lần.
Ví dụ minh họa
Phương pháp chung
- Đọc kĩ đề, gạch dưới dữ kiện và xác định chính xác yêu cầu cuối cùng.
- Ta xác định các đại lượng đang được đo và đổi tất cả về cùng một đơn vị phù hợp trước khi cộng, trừ, nhân hoặc chia.
- Trình bày từng kết quả trung gian, giải thích ý nghĩa của phép tính và kiểm tra lại kết luận.
Ví dụ 1: Một bể có 2 m³ 646 lít nước. Lấy ra 1545 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta xác định các đại lượng đang được đo và đổi tất cả về cùng một đơn vị phù hợp trước khi cộng, trừ, nhân hoặc chia.
Bước 1: Đổi toàn bộ: 2 m³ = 2000 lít; tổng 2646 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Chỉ những số đo cùng đơn vị mới có thể cộng hoặc trừ trực tiếp với nhau.
Bước 2: Còn 2646−1545=1101 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Sau khi tính xong, ta đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và ghi đơn vị ở từng phép tính.
Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cần đúng cả giá trị số lẫn đơn vị đo.
Kết luận: Đổi ra mét khối: 1101:1 000=(dfrac{1101}{1000}) m³.
Kiểm tra: Đổi ngược kết quả về đơn vị ban đầu và so sánh độ lớn với các dữ kiện.
Ví dụ 2: Một bể có 7 m³ 630 lít nước. Lấy ra 2236 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta xác định các đại lượng đang được đo và đổi tất cả về cùng một đơn vị phù hợp trước khi cộng, trừ, nhân hoặc chia.
Bước 1: Đổi toàn bộ: 7 m³ = 7000 lít; tổng 7630 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Chỉ những số đo cùng đơn vị mới có thể cộng hoặc trừ trực tiếp với nhau.
Bước 2: Còn 7630−2236=5394 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Sau khi tính xong, ta đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và ghi đơn vị ở từng phép tính.
Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cần đúng cả giá trị số lẫn đơn vị đo.
Kết luận: Đổi ra mét khối: 5394:1 000=(dfrac{2697}{500}) m³.
Kiểm tra: Đổi ngược kết quả về đơn vị ban đầu và so sánh độ lớn với các dữ kiện.
Ví dụ 3: Một bể có 12 m³ 727 lít nước. Lấy ra 1984 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Phân tích đề: Ta xác định các đại lượng đang được đo và đổi tất cả về cùng một đơn vị phù hợp trước khi cộng, trừ, nhân hoặc chia.
Bước 1: Đổi toàn bộ: 12 m³ = 12000 lít; tổng 12727 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Chỉ những số đo cùng đơn vị mới có thể cộng hoặc trừ trực tiếp với nhau.
Bước 2: Còn 12727−1984=10743 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Vì sao làm như vậy: Sau khi tính xong, ta đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và ghi đơn vị ở từng phép tính.
Ý nghĩa của kết quả: Kết quả cần đúng cả giá trị số lẫn đơn vị đo.
Kết luận: Đổi ra mét khối: 10743:1 000=(dfrac{10743}{1000}) m³.
Kiểm tra: Đổi ngược kết quả về đơn vị ban đầu và so sánh độ lớn với các dữ kiện.
Bài tập áp dụng
Bài 1: Một bể có 9 m³ 288 lít nước. Lấy ra 672 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 2: Một bể có 2 m³ 406 lít nước. Lấy ra 1847 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 3: Một bể có 5 m³ 789 lít nước. Lấy ra 965 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 4: Một bể có 11 m³ 401 lít nước. Lấy ra 2524 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 5: Một bể có 11 m³ 89 lít nước. Lấy ra 2951 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Xem lời giải
Bài 1: Một bể có 9 m³ 288 lít nước. Lấy ra 672 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải:
Trước hết, ta đưa các số đo về cùng đơn vị, thực hiện phép tính và đổi kết quả sang đơn vị được hỏi.
Đổi toàn bộ: 9 m³ = 9000 lít; tổng 9288 lít.
Việc đổi đơn vị trước giúp mọi số hạng trong phép tính biểu thị cùng một loại đại lượng.
Còn 9288−672=8616 lít.
Sau phép tính, ghi rõ đơn vị và đổi lại nếu đề yêu cầu cách viết phức hợp.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Đổi ra mét khối: 8616:1 000=(dfrac{1077}{125}) m³.
Bài 2: Một bể có 2 m³ 406 lít nước. Lấy ra 1847 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải:
Trước hết, ta đưa các số đo về cùng đơn vị, thực hiện phép tính và đổi kết quả sang đơn vị được hỏi.
Đổi toàn bộ: 2 m³ = 2000 lít; tổng 2406 lít.
Việc đổi đơn vị trước giúp mọi số hạng trong phép tính biểu thị cùng một loại đại lượng.
Còn 2406−1847=559 lít.
Sau phép tính, ghi rõ đơn vị và đổi lại nếu đề yêu cầu cách viết phức hợp.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Đổi ra mét khối: 559:1 000=(dfrac{559}{1000}) m³.
Bài 3: Một bể có 5 m³ 789 lít nước. Lấy ra 965 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải:
Trước hết, ta đưa các số đo về cùng đơn vị, thực hiện phép tính và đổi kết quả sang đơn vị được hỏi.
Đổi toàn bộ: 5 m³ = 5000 lít; tổng 5789 lít.
Việc đổi đơn vị trước giúp mọi số hạng trong phép tính biểu thị cùng một loại đại lượng.
Còn 5789−965=4824 lít.
Sau phép tính, ghi rõ đơn vị và đổi lại nếu đề yêu cầu cách viết phức hợp.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Đổi ra mét khối: 4824:1 000=(dfrac{603}{125}) m³.
Bài 4: Một bể có 11 m³ 401 lít nước. Lấy ra 2524 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải:
Trước hết, ta đưa các số đo về cùng đơn vị, thực hiện phép tính và đổi kết quả sang đơn vị được hỏi.
Đổi toàn bộ: 11 m³ = 11000 lít; tổng 11401 lít.
Việc đổi đơn vị trước giúp mọi số hạng trong phép tính biểu thị cùng một loại đại lượng.
Còn 11401−2524=8877 lít.
Sau phép tính, ghi rõ đơn vị và đổi lại nếu đề yêu cầu cách viết phức hợp.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Đổi ra mét khối: 8877:1 000=(dfrac{8877}{1000}) m³.
Bài 5: Một bể có 11 m³ 89 lít nước. Lấy ra 2951 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải:
Trước hết, ta đưa các số đo về cùng đơn vị, thực hiện phép tính và đổi kết quả sang đơn vị được hỏi.
Đổi toàn bộ: 11 m³ = 11000 lít; tổng 11089 lít.
Việc đổi đơn vị trước giúp mọi số hạng trong phép tính biểu thị cùng một loại đại lượng.
Còn 11089−2951=8138 lít.
Sau phép tính, ghi rõ đơn vị và đổi lại nếu đề yêu cầu cách viết phức hợp.
Từ các kết quả trên, ta trả lời đầy đủ yêu cầu của bài toán và ghi đáp số kèm đơn vị (nếu có).
Đáp số: Đổi ra mét khối: 8138:1 000=(dfrac{4069}{500}) m³.
Bài tập tự luyện
Bài 1: Một bể có 10 m³ 791 lít nước. Lấy ra 1784 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 2: Một bể có 3 m³ 713 lít nước. Lấy ra 1218 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 3: Một bể có 12 m³ 800 lít nước. Lấy ra 1881 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 4: Một bể có 3 m³ 179 lít nước. Lấy ra 2989 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 5: Một bể có 8 m³ 146 lít nước. Lấy ra 2799 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 6: Một bể có 2 m³ 365 lít nước. Lấy ra 567 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 7: Một bể có 11 m³ 211 lít nước. Lấy ra 2992 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 8: Một bể có 6 m³ 51 lít nước. Lấy ra 1241 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 9: Một bể có 10 m³ 813 lít nước. Lấy ra 1634 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 10: Một bể có 4 m³ 317 lít nước. Lấy ra 695 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 11: Một bể có 12 m³ 247 lít nước. Lấy ra 1154 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Bài 12: Một bể có 5 m³ 409 lít nước. Lấy ra 335 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Xem lời giải bài tập tự luyện
Bài 1: Một bể có 10 m³ 791 lít nước. Lấy ra 1784 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 10 m³ = 10000 lít; tổng 10791 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 10791−1784=9007 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 9007:1 000=(dfrac{9007}{1000}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 2: Một bể có 3 m³ 713 lít nước. Lấy ra 1218 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 3 m³ = 3000 lít; tổng 3713 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 3713−1218=2495 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 2495:1 000=(dfrac{499}{200}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 3: Một bể có 12 m³ 800 lít nước. Lấy ra 1881 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 12 m³ = 12000 lít; tổng 12800 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 12800−1881=10919 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 10919:1 000=(dfrac{10919}{1000}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 4: Một bể có 3 m³ 179 lít nước. Lấy ra 2989 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 3 m³ = 3000 lít; tổng 3179 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 3179−2989=190 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 190:1 000=(dfrac{19}{100}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 5: Một bể có 8 m³ 146 lít nước. Lấy ra 2799 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 8 m³ = 8000 lít; tổng 8146 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 8146−2799=5347 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 5347:1 000=(dfrac{5347}{1000}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 6: Một bể có 2 m³ 365 lít nước. Lấy ra 567 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 2 m³ = 2000 lít; tổng 2365 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 2365−567=1798 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 1798:1 000=(dfrac{899}{500}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 7: Một bể có 11 m³ 211 lít nước. Lấy ra 2992 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 11 m³ = 11000 lít; tổng 11211 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 11211−2992=8219 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 8219:1 000=(dfrac{8219}{1000}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 8: Một bể có 6 m³ 51 lít nước. Lấy ra 1241 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 6 m³ = 6000 lít; tổng 6051 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 6051−1241=4810 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 4810:1 000=(dfrac{481}{100}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 9: Một bể có 10 m³ 813 lít nước. Lấy ra 1634 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 10 m³ = 10000 lít; tổng 10813 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 10813−1634=9179 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 9179:1 000=(dfrac{9179}{1000}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 10: Một bể có 4 m³ 317 lít nước. Lấy ra 695 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 4 m³ = 4000 lít; tổng 4317 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 4317−695=3622 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 3622:1 000=(dfrac{1811}{500}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 11: Một bể có 12 m³ 247 lít nước. Lấy ra 1154 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 12 m³ = 12000 lít; tổng 12247 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 12247−1154=11093 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 11093:1 000=(dfrac{11093}{1000}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Bài 12: Một bể có 5 m³ 409 lít nước. Lấy ra 335 lít. Hỏi còn bao nhiêu lít và bao nhiêu mét khối?
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Đổi toàn bộ: 5 m³ = 5000 lít; tổng 5409 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Bước 2: Còn 5409−335=5074 lít. Các số đo chỉ được tính trực tiếp khi đã cùng đơn vị. Ta ghi rõ phép đổi, thực hiện phép tính, sau đó đổi kết quả về đơn vị mà đề yêu cầu và kiểm tra tính hợp lí của số đo.
Đáp số: Đổi ra mét khối: 5074:1 000=(dfrac{2537}{500}) m³.
Kiểm tra: Kiểm tra lại các kích thước đã dùng, công thức và đơn vị đo. Kết quả diện tích phải mang đơn vị vuông, thể tích mang đơn vị khối và phải phù hợp với kích thước của hình.
Ghi nhớ và tự kiểm tra
- Trọng tâm của bài là nhận ra cấu trúc ẩn trong dạng Đổi đơn vị đo thể tích và dung tích.
- Không làm theo phép tính máy móc; cần giải thích vì sao chọn cách làm.
- Mọi đáp số phải được kiểm tra lại với toàn bộ dữ kiện của đề.
Câu hỏi tự kiểm tra
- Em có tách được từng điều kiện và xác định thứ tự xử lí không?
- Em có trình bày đủ các kết quả trung gian không?
- Em có kiểm tra lại đáp số bằng điều kiện ban đầu hoặc một cách khác không?