Sau khi thực hiện một phép thử nhiều lần, học sinh lớp 5 có thể so sánh số lần một sự kiện xuất hiện với tổng số lần thực hiện bằng một tỉ số. Tỉ số này được viết dưới dạng phân số và dựa trên kết quả thực tế đã ghi.

Công thức cần nhớ

Nếu một sự kiện xuất hiện a lần trong tổng số b lần thực hiện thì tỉ số là:

ab

Trong đó, số lần sự kiện xuất hiện đặt ở tử số; tổng số lần thực hiện đặt ở mẫu số. Mẫu số phải lớn hơn 0.

Ví dụ từ kết quả gieo đồng xu

Gieo đồng xu 20 lần, mặt ngửa xuất hiện 12 lần. Tỉ số của số lần xuất hiện mặt ngửa so với tổng số lần gieo là:

1220 = 35.

Phân số 35 là dạng rút gọn của tỉ số đã quan sát được trong 20 lần gieo.

Ba bước làm bài

  1. Xác định đúng sự kiện đề hỏi.
  2. Lấy số lần sự kiện xuất hiện làm tử số.
  3. Lấy tổng số lần thực hiện làm mẫu số, sau đó rút gọn nếu bài yêu cầu.

Ví dụ quay vòng quay 30 lần, màu đỏ xuất hiện 9 lần: tỉ số là 930 = 310.

Không đảo tử số và mẫu số

Nếu mặt 6 xuất hiện 5 lần trong 24 lần gieo xúc xắc thì tỉ số cần tìm là 524, không phải 245. Cụm từ “số lần xuất hiện so với tổng số lần thực hiện” giúp nhớ đúng thứ tự.

Tỉ số này mô tả kết quả đã thực hiện

Nếu một màu xuất hiện 7 lần trong 20 lần quay, tỉ số 720 nói về 20 lần quay đã được ghi lại. Không nên hiểu rằng cứ 20 lần quay tiếp theo thì chắc chắn màu đó cũng xuất hiện đúng 7 lần.

Điểm cần học ở đây là đọc đúng số liệu và lập đúng tỉ số từ kết quả thực nghiệm.

Tự luyện

  1. Sự kiện A xuất hiện 6 lần trong 15 lần thử. Viết và rút gọn tỉ số.
    Đáp số: 615 = 25.
  2. Mặt 4 xuất hiện 7 lần trong 25 lần gieo xúc xắc. Viết tỉ số.
    Đáp số: 725.
  3. Thẻ đỏ xuất hiện 16 lần trong 40 lần rút có đặt lại. Rút gọn tỉ số.
    Đáp số: 1640 = 25.

Học sinh nên ôn trước bài tỉ số lớp 5 và xem bài Kết nối tri thức Bài 65: Tỉ số của số lần lặp lại một sự kiện. Nếu cần xử lí dãy dữ liệu trước khi lập tỉ số, xem thu thập, phân loại và sắp xếp số liệu lớp 5. Để đối chiếu nội dung này với các mạch khác trong năm học, xem tổng hợp kiến thức Toán lớp 5.

Xem thêm