Kiến thức cần nhớ

  • Khối cầu có bề mặt cong và có thể lăn theo nhiều hướng.
  • Khối trụ có hai mặt đầu phẳng và một mặt cong; có thể đứng trên mặt đầu hoặc lăn khi đặt nằm.
  • Khi nhận dạng, nên dựa vào đặc điểm của khối thay vì chỉ nhìn tên đồ vật.
  • Có thể kết hợp nhận dạng khối với bài đếm, so sánh và cộng trừ đơn giản.
Khối trụ Khối cầu

Ví dụ có hướng dẫn giải chi tiết

Ví dụ 1: Trong các vật: quả bóng, lon sữa, hộp giày, vật nào có dạng khối cầu và vật nào có dạng khối trụ?

Hướng dẫn giải chi tiết: Quả bóng có dạng khối cầu. Lon sữa có dạng khối trụ. Hộp giày không thuộc hai dạng này.

Ví dụ 2: Một khối trụ có thể lăn theo mặt cong và có hai mặt phẳng ở hai đầu. Nhận xét này đúng hay sai?

Hướng dẫn giải chi tiết: Đúng. Khối trụ có mặt cong nên có thể lăn theo một hướng và có hai mặt phẳng ở hai đầu.

Ví dụ 3: Một quả bóng đặt trên mặt bàn có thể lăn theo nhiều hướng. Quả bóng gần với khối nào?

Hướng dẫn giải chi tiết: Quả bóng gần với khối cầu.

Bài tập luyện tập

Bài 1: Quả cam gần với khối cầu hay khối trụ?

Bài 2: Lon nước ngọt gần với khối cầu hay khối trụ?

Bài 3: Viên bi gần với khối nào?

Bài 4: Ống giấy hình tròn dài gần với khối nào?

Bài 5: Trong 8 đồ vật có 3 quả bóng, 2 lon sữa hình trụ và 3 hộp giấy hình hộp chữ nhật. Có bao nhiêu vật thuộc dạng khối cầu hoặc khối trụ?

Bài 6: Trên giá có 4 quả bóng và 6 lon nước. Cất 2 lon rồi đặt thêm 1 quả bóng lên giá. Lúc này loại nào nhiều hơn, hơn bao nhiêu?

Bài 7: Một hộp có 2 khối cầu và 5 khối trụ. Chỉ được thêm khối cầu; cần thêm ít nhất bao nhiêu khối để hai loại bằng nhau?

Bài 8: Một lon nước hình trụ được đặt nằm rồi dựng đứng trên một mặt đáy phẳng. Ở tư thế nào lon thường dễ đứng yên hơn trên mặt bàn phẳng? Vì sao?

Bài 9: Có 3 lon hình trụ đặt đứng, 2 lon hình trụ đặt nằm và 4 quả bóng. Có bao nhiêu vật dạng khối trụ?

Bài 10: Một kệ có 7 vật: 2 hộp hình hộp chữ nhật, 3 lon dạng khối trụ, số còn lại là quả bóng. Có bao nhiêu vật dạng khối cầu?

Bài 11: Trong 12 đồ vật, có 5 vật dạng khối cầu và 4 vật dạng khối trụ. Các vật còn lại đều là hộp hình hộp chữ nhật. Có bao nhiêu hộp?

Bài 12: Có 6 khối cầu và 4 khối trụ. Lấy ra 2 khối cầu, rồi thêm 3 khối trụ. Bây giờ loại nào nhiều hơn và nhiều hơn bao nhiêu?

Bài 13: Có 3 khối cầu và 4 khối trụ. Thêm 2 khối cầu, cất bớt 1 khối trụ. Loại khối nào nhiều hơn và nhiều hơn bao nhiêu?

Bài 14: Có 5 vật dạng khối trụ và 3 vật dạng khối cầu. Cần cất bớt bao nhiêu khối trụ để hai loại có số vật bằng nhau?

Bài 15: Một vật có hai mặt đầu phẳng hình tròn và một mặt cong. Vật gần dạng khối nào?

Bài 16: Một vật không có mặt phẳng, bề mặt cong đều và lăn theo nhiều hướng. Vật gần dạng khối nào?

Bài 17: Xếp một khối cầu lên trên một khối cầu khác có dễ đứng vững không?

Bài 18: Một khối trụ đặt đứng trên mặt đáy phẳng. Nếu đặt nó nằm ngang trên mặt cong, khả năng lăn thay đổi thế nào?

Bài 19: Trong 6 vật có 4 khối trụ, số còn lại đều là khối cầu. Có mấy khối cầu?

Bài 20: Có 3 khối cầu và 5 khối trụ. Khối trụ nhiều hơn khối cầu bao nhiêu?

Lời giải

Bài 1: Khối cầu.

Bài 2: Khối trụ.

Bài 3: Khối cầu.

Bài 4: Khối trụ.

Bài 5: Quả bóng có dạng khối cầu, lon sữa có dạng khối trụ; hộp giấy không thuộc hai dạng này. Số vật cần tìm là 3 + 2 = 5 (vật).

Bài 6: Số quả bóng là 4 + 1 = 5; số lon còn lại là 6 − 2 = 4. Vậy bóng nhiều hơn lon 5 − 4 = 1 (vật).

Bài 7: Khối trụ có 5 khối, khối cầu mới có 2 khối. Cần thêm 5 − 2 = 3 khối cầu để mỗi loại đều có 5 khối.

Bài 8: Khi dựng đứng, lon tiếp xúc với mặt bàn bằng mặt đáy phẳng nên thường đứng yên dễ hơn. Khi đặt nằm, mặt cong tiếp xúc với bàn và lon có thể lăn.

Bài 9: Dù đặt đứng hay nằm, các lon vẫn có dạng khối trụ. Có 3 + 2 = 5 vật dạng khối trụ; 4 quả bóng không tính vào nhóm này.

Bài 10: Hai loại hộp và lon chiếm 2 + 3 = 5 vật. Còn 7 − 5 = 2 quả bóng, tức 2 vật dạng khối cầu.

Bài 11: Số vật dạng khối cầu hoặc khối trụ là 5 + 4 = 9. Vậy còn 12 − 9 = 3 hộp hình hộp chữ nhật.

Bài 12: Khối cầu còn 6 − 2 = 4 khối. Khối trụ có 4 + 3 = 7 khối. Khối trụ nhiều hơn 7 − 4 = 3 khối.

Bài 13: Lúc đầu có 3 khối cầu và 4 khối trụ. Sau thay đổi, có 3 + 2 = 5 khối cầu và 4 − 1 = 3 khối trụ. Khối cầu nhiều hơn 5 − 3 = 2 khối.

Bài 14: Ban đầu có 5 vật dạng khối trụ, nhiều hơn 3 vật dạng khối cầu là 2 vật. Bớt 2 khối trụ thì hai loại cùng có 3 vật, nên bằng nhau.

Bài 15: Đó là khối trụ vì có hai mặt đáy phẳng hình tròn và một mặt xung quanh cong.

Bài 16: Đó là khối cầu. Khối cầu không có mặt đáy phẳng và có thể lăn theo nhiều hướng.

Bài 17: Khó đứng vững vì hai bề mặt tiếp xúc đều cong, khiến các khối dễ lăn lệch khỏi vị trí xếp.

Bài 18: Khi đứng trên mặt đáy phẳng, khối trụ có thể đứng yên. Khi đặt nằm ngang trên mặt cong, khối dễ lăn hơn nếu có lực đẩy; đó vẫn là cùng một khối trụ.

Bài 19: Có 6 vật, trong đó 4 khối trụ. Số khối cầu là 6 − 4 = 2 (khối).

Bài 20: Có 5 khối trụ và 3 khối cầu. Số khối trụ nhiều hơn 5 − 3 = 2 (khối).

Phân loại hình khối trong thực tế

  1. Có 4 quả bóng và 5 lon sữa. Chuyển bớt 2 lon và thêm 1 quả bóng. Lúc này hai loại vật có bằng nhau không?
  2. Có 9 đồ vật, trong đó 5 vật dạng khối trụ, còn lại dạng khối cầu. Nếu bỏ đi một vật dạng khối trụ, số vật thuộc hai dạng còn lại có bằng nhau không?

Hướng dẫn giải

  1. Có 4 + 1 = 5 vật dạng khối cầu và 5 − 2 = 3 vật dạng khối trụ, nên không bằng nhau.
  2. Ban đầu có 9 − 5 = 4 vật dạng khối cầu. Bỏ đi một vật dạng khối trụ thì còn 5 − 1 = 4 vật dạng khối trụ. Hai loại bằng nhau.

Xem thêm