Ở lớp 2, học sinh gặp các phép cộng và trừ có kết quả hoặc số bị trừ lớn hơn 10. Cách hiệu quả nhất là biết tách số để tạo thành 10 rồi thực hiện phần còn lại.

Vì sao phải “qua 10”?

  • Khi cộng qua 10, có thể tách số hạng thứ hai để bù cho số hạng thứ nhất thành 10.
  • Khi trừ qua 10, có thể trừ đến 10 trước rồi trừ tiếp phần còn lại.
  • Một phép cộng đúng có thể giúp suy ra hai phép trừ liên quan.

Cách tính qua 10

Ví dụ 8 + 5: tách 5 thành 2 và 3. Ta có 8 + 2 = 10, rồi 10 + 3 = 13. Vậy 8 + 5 = 13.

Ví dụ 13 − 5: tách 5 thành 3 và 2. Ta có 13 − 3 = 10, rồi 10 − 2 = 8.

Sau khi hiểu cách tách số, học sinh nên luyện các cặp phép tính thường xuyên để tính nhẩm nhanh mà vẫn biết giải thích cách làm.

Tách số để tạo thành 10

Ví dụ 1: Tính 9 + 6.
Cách làm: Tách 6 = 1 + 5; 9 + 1 = 10; 10 + 5 = 15.

Ví dụ 2: Tính 14 − 7.
Cách làm: Tách 7 = 4 + 3; 14 − 4 = 10; 10 − 3 = 7.

Những lỗi khi tách số

  • Học thuộc máy móc nhưng không hiểu cách tách số.
  • Tách sai phần cần bù để được 10.
  • Khi trừ, bớt hai lần nhưng quên tổng số đã bớt.

Kiểm tra nhanh bảng cộng trừ qua 10

  1. 7 + 8 = ?
    Đáp số: 15.
  2. 16 − 9 = ?
    Đáp số: 7.
  3. 12 − 5 = ?
    Đáp số: 7.

Bảng cộng qua 10 và phép trừ tương ứng

Không nên chỉ học mẹo tách số mà bỏ qua việc ghi nhớ các phép tính cơ bản. Bảng dưới đây gom những phép cộng qua 10 thường gặp; từ mỗi phép cộng có thể suy ra phép trừ tương ứng.

Tổng Phép cộng qua 10 Phép trừ liên quan
11 9 + 2 = 11
8 + 3 = 11
7 + 4 = 11
6 + 5 = 11		 11 − 9 = 2; 11 − 2 = 9
11 − 8 = 3; 11 − 3 = 8
11 − 7 = 4; 11 − 4 = 7
11 − 6 = 5; 11 − 5 = 6
12 9 + 3 = 12
8 + 4 = 12
7 + 5 = 12
6 + 6 = 12		 12 − 9 = 3; 12 − 3 = 9
12 − 8 = 4; 12 − 4 = 8
12 − 7 = 5; 12 − 5 = 7
12 − 6 = 6; 12 − 6 = 6
13 9 + 4 = 13
8 + 5 = 13
7 + 6 = 13		 13 − 9 = 4; 13 − 4 = 9
13 − 8 = 5; 13 − 5 = 8
13 − 7 = 6; 13 − 6 = 7
14 9 + 5 = 14
8 + 6 = 14
7 + 7 = 14		 14 − 9 = 5; 14 − 5 = 9
14 − 8 = 6; 14 − 6 = 8
14 − 7 = 7; 14 − 7 = 7
15 9 + 6 = 15
8 + 7 = 15		 15 − 9 = 6; 15 − 6 = 9
15 − 8 = 7; 15 − 7 = 8
16 9 + 7 = 16
8 + 8 = 16		 16 − 9 = 7; 16 − 7 = 9
16 − 8 = 8; 16 − 8 = 8
17 9 + 8 = 17 17 − 9 = 8; 17 − 8 = 9
18 9 + 9 = 18 18 − 9 = 9; 18 − 9 = 9

Ví dụ, từ 8 + 5 = 13 có thể suy ra 13 − 8 = 5 và 13 − 5 = 8. Học theo “họ phép tính” giúp giảm số kết quả phải ghi nhớ rời rạc.

Bài học liên quan

Xem thêm