Ở lớp 5, học sinh không chỉ đọc số liệu có sẵn mà còn cần hiểu quá trình thu thập, phân loại và sắp xếp số liệu. Làm đúng ba bước này giúp dữ liệu rõ ràng và tránh kết luận từ những con số ghi thiếu hoặc lẫn nhóm.
Thu thập số liệu theo đúng câu hỏi
Dữ liệu có thể đến từ quan sát, khảo sát hoặc đo đạc. Trước khi ghi, cần xác định câu hỏi. Ví dụ muốn biết số phút đọc sách mỗi ngày của 6 bạn thì phải ghi cùng một đại lượng là thời gian đọc sách, không trộn thêm số trang hoặc số quyển.
Ví dụ dãy số phút thu được là: 20, 15, 30, 20, 25, 15.
Phân loại theo một tiêu chí rõ ràng
Có thể nhóm các giá trị giống nhau để biết mỗi giá trị xuất hiện mấy lần:
| Số phút | Số bạn |
|---|---|
| 15 | 2 |
| 20 | 2 |
| 25 | 1 |
| 30 | 1 |
Việc phân loại phải giữ đủ 6 kết quả ban đầu. Tổng số bạn trong các nhóm là 2 + 2 + 1 + 1 = 6.
Sắp xếp để dễ quan sát
Dãy trên sắp xếp tăng dần thành 15, 15, 20, 20, 25, 30. Từ dãy đã sắp xếp, dễ thấy giá trị nhỏ nhất là 15 và lớn nhất là 30.
Sắp xếp không được làm mất hoặc thêm số liệu. Hai số 15 và hai số 20 vẫn phải xuất hiện đủ.
Từ số liệu đến nhận xét
Một nhận xét tốt phải dựa trực tiếp vào dữ liệu. Có thể nói: “Có 2 bạn đọc 20 phút” hoặc “Thời gian đọc nhiều nhất trong dãy là 30 phút”. Không nên viết “Các bạn rất chăm đọc sách” nếu dữ liệu chỉ cho biết số phút mà không có tiêu chí nào để kết luận mức độ chăm chỉ.
Kiểm tra dữ liệu trước khi tính
- Số lượng kết quả sau phân loại có bằng số kết quả ban đầu không?
- Đơn vị có thống nhất không?
- Có số nào bị ghi hai lần do đếm lặp không?
- Khi sắp xếp, có làm mất các giá trị trùng nhau không?
Bài luyện
Dãy số liệu là 12, 9, 15, 9, 11.
- Sắp xếp tăng dần.
Đáp số: 9, 9, 11, 12, 15. - Số 9 xuất hiện mấy lần?
Đáp số: 2 lần. - Giá trị lớn nhất và nhỏ nhất là bao nhiêu?
Đáp số: 15 và 9.
Học sinh có thể xem bài theo SGK tại Bài 63: Thu thập, phân loại, sắp xếp các số liệu và luyện cách biểu diễn khác qua biểu đồ hình quạt tròn lớp 5. Kĩ năng xử lí số liệu này là một phần của tổng hợp kiến thức Toán lớp 5.
Góc Hỏi Đáp (0 bình luận)