Nhân, chia số thập phân với 10, 100, 1000 có thể tính nhanh bằng cách dịch chuyển dấu phẩy. Học sinh cần hiểu hướng dịch chuyển để tránh nhầm.

1. Nhân với 10, 100, 1000

Minh họa dịch dấu phẩy khi nhân chia số thập phân với 10, 100 và 1000
Nhân với 10, 100, 1000 dịch dấu phẩy sang phải; chia thì dịch sang trái tương ứng số chữ số.
  • Nhân 10 → chuyển dấu phẩy sang phải 1 chữ số.
  • Nhân 100 → sang phải 2 chữ số.
  • Nhân 1000 → sang phải 3 chữ số.

Ví dụ: 3,45 × 100 = 345.

2. Chia cho 10, 100, 1000

  • Chia 10 → chuyển dấu phẩy sang trái 1 chữ số.
  • Chia 100 → sang trái 2 chữ số.
  • Chia 1000 → sang trái 3 chữ số.

Ví dụ: 72,5: 100 = 0,725.

3. Với 0,1; 0,01; 0,001

Nhân với 0,1 giống chia cho 10; chia cho 0,1 giống nhân với 10. Tương tự với 0,01 và 0,001.

4. Khi thiếu chữ số

Có thể thêm chữ số 0 ở bên trái hoặc bên phải phần số khi cần dịch dấu phẩy. Ví dụ 4,2: 100 = 0,042.

5. Lỗi thường gặp

  • Dịch dấu phẩy sai hướng.
  • Quên thêm số 0 khi không đủ chữ số.
  • Nhầm chia 0,1 với chia 10.

Bài luyện nhanh

  1. 6,37 × 100. Đáp số: 637.
  2. 45,8: 10. Đáp số: 4,58.
  3. 2,5: 0,1. Đáp số: 25.

Hiểu sự dịch chuyển của dấu phẩy

Nhân một số thập phân với 10 làm giá trị mỗi chữ số tăng lên 10 lần, nên dấu phẩy nhìn như chuyển sang phải một chữ số. Nhân với 100 hoặc 1000 tương ứng hai hoặc ba chữ số. Phép chia làm ngược lại.

Ví dụ 4,27 × 100 = 427; 35,6: 100 = 0,356. Khi thiếu chữ số ở bên trái, phải thêm 0 để viết đúng kết quả.

Liên hệ với 0,1 và 0,01

Nhân với 0,1 tương đương chia cho 10; nhân với 0,01 tương đương chia cho 100. Vì vậy 35,6 × 0,1 = 3,56. Đây là mối liên hệ nên hiểu, không chỉ ghi nhớ chiều dịch dấu phẩy.

Nếu kết quả có nhiều chữ số 0 ở đầu phần thập phân, không được bỏ chúng. Chẳng hạn 4,5: 100 = 0,045 chứ không phải 0,45.

Học và luyện tập liên quan

Xem thêm