Phép cộng và phép trừ không tách rời nhau. Ở lớp 1, khi học sinh hiểu một nhóm đồ vật được gộp lại hoặc tách ra, các em sẽ thấy phép cộng và phép trừ có mối quan hệ rất gần gũi. Nắm vững điều này giúp học sinh tính nhanh hơn và biết tự kiểm tra kết quả.

Từ một phép cộng có thể lập các phép trừ liên quan

Ví dụ có 3 con chim đậu trên cành, thêm 2 con nữa, tất cả có 5 con. Ta viết: 3 + 2 = 5. Từ phép cộng này, ta lập được hai phép trừ liên quan là 5 − 3 = 2 và 5 − 2 = 3.

Vì sao lại lập được như vậy?

Vì phép cộng cho biết cả hai phần khi gộp lại thành một nhóm lớn. Khi biết nhóm lớn có 5 và biết một phần là 3, ta có thể lấy 5 bớt 3 để tìm phần còn lại là 2. Tương tự, lấy 5 bớt 2 thì được 3.

Mô hình tách – gộp rất quan trọng

Có thể hình dung số 5 gồm 3 và 2. Khi gộp 3 với 2 thì được 5. Khi tách 5 ra, có thể tách thành 3 và 2. Chính cách nhìn “một số gồm hai phần” giúp học sinh hiểu mối quan hệ giữa cộng và trừ.

Dùng quan hệ cộng – trừ để kiểm tra kết quả

Nếu học sinh tính 4 + 3 = 7, em có thể kiểm tra bằng cách lấy 7 − 3 xem có ra 4 không. Nếu ra 4 thì phép cộng ban đầu phù hợp. Đây là cách kiểm tra rất tốt cho học sinh lớp 1.

Ví dụ

  • 1 + 6 = 7; từ đó có 7 − 1 = 6 và 7 − 6 = 1.
  • 5 + 4 = 9; từ đó có 9 − 5 = 4 và 9 − 4 = 5.
  • 2 + 2 = 4; từ đó có 4 − 2 = 2.

Bài luyện

  1. Từ phép cộng 2 + 5 = 7, hãy viết một phép trừ liên quan.
    Đáp số: 7 − 2 = 5 hoặc 7 − 5 = 2.
  2. Từ phép cộng 4 + 1 = 5, hãy viết hai phép trừ liên quan.
    Đáp số: 5 − 4 = 1; 5 − 1 = 4.
  3. Điền số còn thiếu: 6 − 2 = …
    Đáp số: 4.
  4. Phép tính nào liên quan với 3 + 3 = 6?
    Đáp số: 6 − 3 = 3.

Học sinh nên học cùng với tách gộp số lớp 1, phép cộng trong phạm vi 10 lớp 1, phép trừ trong phạm vi 10 lớp 1.

Xem thêm