Ở lớp 4, ngoài 6 dạng tìm thành phần chưa biết quen thuộc, học sinh còn gặp biểu thức có nhiều phép tính. Cách làm an toàn là xác định phép tính ngoài cùng rồi suy luận ngược từng bước.

Ôn 6 quy tắc cơ bản

Thành phần cần tìm Quy tắc
Số hạng Tổng − số hạng đã biết
Số bị trừ Hiệu + số trừ
Số trừ Số bị trừ − hiệu
Thừa số Tích : thừa số đã biết
Số bị chia Thương × số chia
Số chia Số bị chia : thương

Ví dụ 1: X + 125 = 480

X = 480 − 125
X = 355.

Ví dụ 2: (X + 18) × 4 = 200

Phép tính ngoài cùng là nhân 4. Trước hết tìm X + 18:
X + 18 = 200 : 4 = 50
X = 50 − 18 = 32.

Ví dụ 3: 360 : (X − 5) = 12

X − 5 là số chia nên:
X − 5 = 360 : 12 = 30
X = 30 + 5 = 35.

Cách thử lại

Thay X vào biểu thức ban đầu và tính đúng thứ tự. Nếu hai vế bằng nhau thì kết quả đúng.

Bài luyện nhanh

  1. X − 248 = 375.
    Đáp số: 623
  2. 96 : X = 8.
    Đáp số: 12
  3. (X − 7) × 5 = 115.
    Đáp số: 30

Ghi nhớ

  • Biểu thức nhiều bước: tìm phép tính ngoài cùng trước.
  • Suy luận ngược từng bước, không bỏ dấu ngoặc.
  • Thử lại kết quả bằng biểu thức ban đầu.

Cách xử lí bài Tìm X có nhiều lớp phép tính

Với biểu thức có ngoặc, không nên tìm X ngay bằng một phép tính duy nhất. Hãy coi phần chứa X như một “khối” và tìm giá trị của khối đó trước. Ví dụ Tìm X biết (X − 25) × 3 = 150:

X − 25 = 150 : 3 = 50
X = 50 + 25
X = 75.

Thử lại: (75 − 25) × 3 = 50 × 3 = 150.

Trường hợp X nằm ở số chia

Tìm X biết 420 : (X + 5) = 14. Khi đó X + 5 là số chia, nên X + 5 = 420 : 14 = 30; từ đó X = 30 − 5 = 25. Điểm quan trọng là phải xác định đúng vai trò của cả biểu thức chứa X trước khi áp dụng quy tắc.

Luyện tập và học tiếp

Xem thêm