Dài hơn, ngắn hơn là một trong những kiến thức đo lường đầu tiên của Toán lớp 1. Học sinh chưa cần bắt đầu bằng công thức. Điều quan trọng là biết đặt hai vật đúng vị trí, quan sát phần thừa ra và nói được vật nào dài hơn hoặc ngắn hơn.

Minh họa cách đặt hai vật cùng một đầu để so sánh dài hơn, ngắn hơn lớp 1

So sánh hai vật khi có thể đặt cạnh nhau

Cách dễ nhất là đặt hai vật cùng chiều và cho một đầu của chúng trùng nhau. Khi đó, vật có đầu còn lại vươn xa hơn là vật dài hơn; vật kết thúc sớm hơn là vật ngắn hơn.

Ví dụ: đặt một bút chì và một chiếc bút sáp trên bàn, cho đầu bên trái trùng nhau. Nếu bút chì còn thừa ra một đoạn ở phía bên phải thì có thể kết luận bút chì dài hơn bút sáp.

Nếu chỉ nhìn hai vật đặt lệch đầu, học sinh rất dễ đoán sai. Vì vậy, trước khi trả lời, hãy kiểm tra xem hai đầu dùng làm mốc đã được đặt ngang nhau hay chưa.

Khi không đặt được hai vật cạnh nhau

Với bàn, bảng, quyển sách hoặc những vật ở xa nhau, có thể dùng một vật trung gian để so sánh. Chẳng hạn, dùng cùng một sợi dây đặt dọc theo chiều dài hai đồ vật rồi quan sát đồ vật nào cần đoạn dây dài hơn.

Ở bước làm quen, học sinh cũng có thể dùng các vật giống nhau như que tính, khối ghép hoặc bước chân để ước lượng. Muốn so sánh công bằng thì phải dùng cùng một loại đơn vị cho cả hai vật.

Ước lượng trước, kiểm tra sau

Ước lượng là nhìn và dự đoán trước khi kiểm tra. Ví dụ, nhìn hai dải giấy và nói: “Em đoán dải màu xanh dài hơn”. Sau đó đặt hai dải cùng đầu để kiểm tra.

Ước lượng không bắt buộc phải đúng ngay. Mục đích là rèn khả năng quan sát. Sau mỗi lần kiểm tra, học sinh nên nói lại kết quả bằng một câu đầy đủ: “Dải màu xanh dài hơn dải màu vàng” hoặc “Dải màu vàng ngắn hơn dải màu xanh”.

Ba tình huống dễ nhầm

  • Hai vật đặt lệch đầu: cần đưa về cùng mốc rồi mới so sánh.
  • Một vật cong, một vật thẳng: không nên chỉ nhìn khoảng cách giữa hai đầu; cần dùng sợi dây hoặc cách đo phù hợp nếu bài yêu cầu.
  • Dùng đơn vị khác nhau: không thể kết luận chỉ từ “5 que” và “6 bước chân” nếu que và bước chân không bằng nhau.

Tự luyện

  1. Một dải giấy đỏ dài hơn dải giấy xanh. Dải nào ngắn hơn?
    Đáp số: Dải giấy xanh.
  2. Hai chiếc bút được đặt cùng một đầu. Bút A vươn xa hơn bút B. Bút nào dài hơn?
    Đáp số: Bút A.
  3. Lan đoán chiếc bàn học dài hơn chiếc ghế. Lan nên làm gì để kiểm tra?
    Gợi ý: Dùng cùng một cách đo hoặc một vật trung gian để so sánh.

Ôn tiếp phần đo lường lớp 1

Khi đã phân biệt chắc dài hơn và ngắn hơn, học sinh có thể học tiếp cách đo độ dài bằng xăng-ti-mét lớp 1 và xem bài Kết nối tri thức Bài 25: Dài hơn, ngắn hơn. Trang tổng hợp công thức và quy tắc Toán lớp 1 giúp ôn lại các kiến thức quan trọng khác trong năm học. Nếu muốn ôn lại toàn bộ mạch số, phép tính, hình học và đo lường của lớp 1, xem tổng hợp kiến thức Toán lớp 1.

Xem thêm