Bài học rèn cách liên hệ vận tốc, quãng đường và thời gian trong những tình huống có đổi đơn vị, chia chặng hoặc suy luận ngược. Học sinh cần đọc kĩ đơn vị trước khi tính.
Ba đại lượng trong chuyển động đều
Muốn tìm quãng đường, lấy vận tốc nhân thời gian. Muốn tìm vận tốc, lấy quãng đường chia thời gian. Muốn tìm thời gian, lấy quãng đường chia vận tốc. Trước khi tính phải đưa các đơn vị về phù hợp.
Đổi đơn vị trước khi chọn phép tính
Không nên nhìn thấy ba số rồi lập phép tính ngay. Hãy xác định đại lượng cần tìm, kiểm tra đơn vị, sau đó mới chọn quan hệ vận tốc – quãng đường – thời gian. Với bài nhiều chặng, tính từng chặng rồi ghép kết quả.
Khi vận tốc tính bằng km/giờ, thời gian 1 giờ 30 phút phải đổi thành 1,5 giờ, không viết thành 1,30 giờ. Sai đơn vị sẽ khiến cả kết quả lẫn cách suy luận sai.
Ví dụ
Ví dụ 1: Một ô tô đi 90 km trong 2 giờ. Nếu giữ nguyên vận tốc đó, trong 5 giờ ô tô đi được bao nhiêu ki-lô-mét?
Hướng dẫn: Vận tốc là 90 : 2 = 45 km/giờ. Trong 5 giờ đi được 45 × 5 = 225 km.
Ví dụ 2: Một người đi xe đạp với vận tốc 12 km/giờ. Người đó đi 6 km rồi nghỉ. Thời gian đi xe là bao nhiêu phút?
Hướng dẫn: Thời gian là 6 : 12 = 0,5 giờ. 0,5 giờ = 30 phút.
Bài tập luyện tư duy
Bài 1: Một xe máy đi 126 km trong 3 giờ. Tính vận tốc trung bình của xe.
Lời giải
Bài giải
Vận tốc trung bình của xe máy bằng quãng đường chia thời gian.
126 : 3 = 42 (km/giờ).
Đáp số: 42 km/giờ.
Bài 2: Một ô tô đi với vận tốc 48 km/giờ trong 2 giờ 30 phút. Tính quãng đường đã đi.
Lời giải
Bài giải
Đổi 2 giờ 30 phút = 2,5 giờ.
Quãng đường đã đi: 48 × 2,5 = 120 (km).
Đáp số: 120 km.
Bài 3: Một người đi bộ 3 km với vận tốc 5 km/giờ. Hỏi người đó đi hết bao nhiêu phút?
Lời giải
Bài giải
Thời gian đi 3 km: 3 : 5 = 0,6 (giờ).
Đổi 0,6 giờ = 0,6 × 60 = 36 (phút).
Đáp số: 36 phút.
Bài 4: Một xe đi 60 km trong 1 giờ 30 phút. Hỏi trong 3 giờ, nếu giữ nguyên vận tốc, xe đi được bao nhiêu ki-lô-mét?
Lời giải
Bài giải
1 giờ 30 phút = 1,5 giờ. Vận tốc là 60 : 1,5 = 40 km/giờ. Trong 3 giờ đi 40 × 3 = 120 km.
Bài 5: Một ca nô đi 24 km trong 40 phút. Tính vận tốc theo km/giờ.
Lời giải
Bài giải
40 phút = 2/3 giờ. Thời gian là 40/60 = 2/3 giờ. Vận tốc bằng 24 : (2/3) = 36 km/giờ.
Bài 6: Một ô tô dự định đi 180 km với vận tốc 45 km/giờ. Sau 2 giờ ô tô đã đi được bao nhiêu ki-lô-mét và còn bao nhiêu ki-lô-mét?
Lời giải
Bài giải
Quãng đường đi trong 2 giờ đầu: 45 × 2 = 90 (km).
Quãng đường còn lại: 180 − 90 = 90 (km).
Đáp số: Đi 90 km, còn 90 km.
Bài 7: Một xe đạp đi 15 km trong giờ đầu và 24 km trong 2 giờ tiếp theo. Tổng thời gian là 3 giờ. Tính vận tốc trung bình trên cả quãng đường.
Lời giải
Bài giải
Tổng quãng đường 15 + 24 = 39 km. Vận tốc trung bình là 39 : 3 = 13 km/giờ.
Bài 8: Một người đi từ A đến B dài 18 km. Trong 1 giờ đầu đi được 8 km, phần còn lại đi với vận tốc 5 km/giờ. Hỏi tổng thời gian đi là bao nhiêu giờ?
Lời giải
Bài giải
Còn 18 − 8 = 10 km. Thời gian đi phần còn lại là 10 : 5 = 2 giờ. Tổng thời gian là 1 + 2 = 3 giờ.
Bài 9: Một xe chạy 72 km/giờ. Trong 15 phút xe đi được bao nhiêu ki-lô-mét?
Lời giải
Bài giải
Đổi 15 phút = 14 giờ.
Quãng đường xe đi được: 72 × 14 = 18 (km).
Đáp số: 18 km.
Bài 10: Cùng đi quãng đường 120 km, xe A đi hết 3 giờ, xe B đi hết 2 giờ. Xe nào nhanh hơn và nhanh hơn bao nhiêu km/giờ?
Lời giải
Bài giải
Vận tốc A: 120 : 3 = 40 km/giờ. Vận tốc B: 120 : 2 = 60 km/giờ. Xe B nhanh hơn 60 − 40 = 20 km/giờ.
Ghi nhớ
Luôn đổi thời gian về cùng đơn vị với vận tốc trước khi tính: 45 phút bằng 3/4 giờ, không phải 0,45 giờ. Khi lấy quãng đường chia thời gian, đặt ngoặc quanh phân số chỉ thời gian.
Đổi phút ra giờ trước khi dùng vận tốc tính bằng km/giờ; ví dụ 30 phút bằng 0,5 giờ, không phải 0,3 giờ. Khi đổi đơn vị vận tốc, phải đổi cả quãng đường hoặc thời gian cho nhất quán.
Góc Hỏi Đáp (0 bình luận)