Bài học rèn tìm toàn bộ khi biết một phần ứng với một tỉ lệ phần trăm, kết hợp kiểm tra bằng phép tính xuôi và các bài có phần còn lại.

Tìm số ban đầu từ một tỉ lệ phần trăm

  • Nếu p% của một số bằng B thì 1% bằng B : p; 100% bằng B : p × 100.
  • Nếu biết phần còn lại sau khi dùng q%, thì phần còn lại ứng với 100% – q%.
  • Luôn kiểm tra lại bằng cách lấy phần trăm của số vừa tìm.

Quy ngược về 1% hoặc phần còn lại

  1. Xác định B đang ứng với bao nhiêu phần trăm.
  2. Tìm 1% rồi 100%, hoặc chia B cho tỉ lệ viết dưới dạng số thập phân.
  3. Thử lại để tránh nhầm phần đã dùng với phần còn lại.

Ví dụ có hướng dẫn giải chi tiết

Ví dụ 1: 30% của một số là 72. Tìm số đó.

Hướng dẫn giải chi tiết:

1% là 72 : 30 = 2,4. 100% là 240.

Ví dụ 2: Một bể dùng 35% nước, còn 260 lít. Ban đầu có bao nhiêu lít?

Hướng dẫn giải chi tiết:

Còn lại 65%. 1% = 260 : 65 = 4 lít; 100% = 400 lít.

Bài tập luyện tư duy

Bài 1: 20% của một số là 50. Tìm số.

Lời giải

Bài giải

Vì 20% số cần tìm là 50 nên 1% của số đó là: 50 : 20 = 2,5.

Số cần tìm (100%) là: 2,5 × 100 = 250.

Đáp số: 250.

Bài 2: 15% của một số là 45. Tìm số.

Lời giải

Bài giải

Một phần trăm của số cần tìm là: 45 : 15 = 3.

Số đó (100%) là: 3 × 100 = 300.

Đáp số: 300.

Bài 3: 62,5% của một số là 125. Tìm số.

Lời giải

Bài giải

Đổi 62,5% = 58. Số 125 ứng với 5 phần bằng nhau.

Một phần là: 125 : 5 = 25. Toàn bộ số cần tìm gồm 8 phần nên bằng: 25 × 8 = 200.

Đáp số: 200.

Bài 4: Một lớp có 18 học sinh nữ, chiếm 45% lớp. Lớp có bao nhiêu học sinh?

Lời giải

Bài giải

Mười tám bạn nữ bằng 45% số học sinh cả lớp. Số học sinh cả lớp ứng với 100%.

Số học sinh cả lớp là: 18 × 100 : 45 = 40 (học sinh).

Đáp số: 40 học sinh.

Bài 5: Một cửa hàng bán 28% số hàng và còn 360 sản phẩm. Ban đầu có bao nhiêu?

Lời giải

Bài giải

Cửa hàng đã bán 28% nên số sản phẩm còn lại chiếm: 100% − 28% = 72%.

Số sản phẩm ban đầu là: 360 : 72 × 100 = 500 (sản phẩm).

Đáp số: 500 sản phẩm.

Bài 6: Sau khi giảm 20%, giá một món hàng còn 640000 đồng. Giá trước giảm?

Lời giải

Bài giải

Giá sau khi giảm 20% bằng: 100% − 20% = 80% giá cũ.

Giá cũ là: 640000 : 80 × 100 = 800000 (đồng).

Đáp số: 800000 đồng.

Bài 7: Một số tăng 25% thành 375. Tìm số ban đầu.

Lời giải

Bài giải

Số sau khi tăng 25% bằng 125% số ban đầu.

Số ban đầu là: 375 : 125 × 100 = 300.

Kiểm tra: 300 + 300 × 25 : 100 = 375. Đáp số: 300.

Bài 8: 75% quãng đường là 18 km. Cả quãng đường dài bao nhiêu?

Lời giải

Bài giải

Mười tám ki-lô-mét chiếm 75% quãng đường.

Cả quãng đường dài: 18 : 75 × 100 = 24 (km).

Đáp số: 24 km.

Bài 9: 40% của A bằng 60% của 200. Tìm A.

Lời giải

Bài giải

Sáu mươi phần trăm của 200 là: 200 × 60 : 100 = 120.

Theo đề, 40% của A bằng 120. Do đó A bằng: 120 : 40 × 100 = 300.

Đáp số: A = 300.

Bài 10: Một kho sau khi xuất 30% còn 280 kg. Sau đó nhập thêm 20 kg. Khối lượng lúc này bằng bao nhiêu phần trăm khối lượng ban đầu?

Lời giải

Bài giải

Sau khi xuất 30%, kho còn 70% khối lượng ban đầu.

Khối lượng ban đầu: 280 : 70 × 100 = 400 (kg).

Sau khi nhập thêm 20 kg, kho có: 280 + 20 = 300 (kg).

Tỉ lệ so với ban đầu: 300 : 400 × 100% = 75%.

Đáp số: 75%.

Ghi nhớ

  • Phần còn lại phải đổi về đúng tỉ lệ phần trăm còn lại.
  • Bài ngược nên luôn thử lại bằng phép tính xuôi.

Bài toán tìm số ban đầu từ phần trăm cần xác định chính xác mức 100%. Với nhiều lần giảm giá, phần trăm ở lần sau thường tính trên giá mới, không phải giá ban đầu.

Bài tìm số ban đầu khi biết một phần trăm thường là phép tính ngược: nếu 30% của một số bằng 90 thì 1% bằng 90 : 30, còn 100% bằng kết quả đó nhân 100.

Xem thêm