Với bài toán nhiều bước về đại lượng, học sinh lớp 4 nên đổi các số đo về cùng đơn vị rồi tính bằng số tự nhiên. Cách làm này vừa đúng chương trình vừa tránh nhầm lẫn khi trừ các số đo hỗn hợp.

Kiến thức cần nhớ

Các số đo chỉ cộng hoặc trừ trực tiếp khi cùng đơn vị. Với bài nhiều bước, nên tóm tắt dữ kiện, đổi về cùng đơn vị khi cần rồi giải lần lượt.

Cách suy luận

Hãy xác định câu hỏi cuối cùng, sau đó xem muốn trả lời câu hỏi đó cần biết những đại lượng trung gian nào. Viết mỗi phép tính kèm ý nghĩa để tránh dùng sai số.

Ví dụ

Ví dụ 1: Một cuộn dây dài 25 m. Người ta cắt 3 đoạn, mỗi đoạn dài 4 m 50 cm. Hỏi còn lại bao nhiêu mét và xăng-ti-mét dây?

Hướng dẫn: Đổi 25 m = 2 500 cm; 4 m 50 cm = 450 cm. Ba đoạn dài 450 × 3 = 1 350 cm. Còn lại 2 500 − 1 350 = 1 150 cm = 11 m 50 cm.

Ví dụ 2: Một cửa hàng có 2 tạ 40 kg gạo, buổi sáng bán 75 kg, buổi chiều bán nhiều hơn buổi sáng 15 kg. Còn lại bao nhiêu ki-lô-gam?

Hướng dẫn: 2 tạ 40 kg = 240 kg. Buổi chiều bán 75 + 15 = 90 kg. Còn 240 − 75 − 90 = 75 kg.

Bài tập luyện tư duy

Bài 1: Một bể có 350 l nước. Buổi sáng dùng 85 l, buổi chiều dùng gấp đôi buổi sáng. Bể còn bao nhiêu lít?

Lời giải chi tiết

Buổi chiều dùng 85×2=170 (lít).

Hai buổi đã dùng 85+170=255 (lít).

Bể còn 350-255=95 (lít).

Đáp số: 95 lít.

Bài 2: Một đoạn đường dài 5 km 200 m. Đã sửa 2 km 750 m. Còn phải sửa bao nhiêu mét?

Lời giải chi tiết

Đổi 5 km 200 m =5200 m; 2 km 750 m =2750 m.

Độ dài đường còn phải sửa 5200-2750=2450 (m).

Đáp số: 2450 m.

Bài 3: Một xe chở 1 tấn hàng, lần đầu dỡ 275 kg, lần hai dỡ 325 kg. Xe còn bao nhiêu ki-lô-gam hàng?

Lời giải chi tiết

Đổi 1 tấn =1000 kg.

Khối lượng đã dỡ: 275+325=600 (kg).

Khối lượng còn lại: 1000-600=400 (kg).

Đáp số: 400 kg.

Bài 4: Một buổi học bắt đầu lúc 7 giờ 30 phút, gồm 3 tiết, mỗi tiết 35 phút, giữa hai tiết nghỉ 10 phút. Hỏi buổi học kết thúc lúc mấy giờ?

Lời giải chi tiết

Thời gian học ba tiết: 35×3=105 (phút).

Giữa ba tiết có hai lần nghỉ, hết 10×2=20 (phút).

Tổng thời gian: 105+20=125 phút =2 giờ 5 phút.

Bắt đầu lúc 7 giờ 30 phút nên kết thúc lúc 9 giờ 35 phút.

Bài 5: Mẹ mua 3 kg táo giá 28 000 đồng/kg và 2 kg cam giá 35 000 đồng/kg. Mẹ trả 200 000 đồng. Nhận lại bao nhiêu tiền?

Lời giải chi tiết

Tiền táo: 28000×3=84000 (đồng).

Tiền cam: 35000×2=70000 (đồng).

Tổng tiền: 84000+70000=154000 (đồng).

Tiền nhận lại: 200000-154000=46000 (đồng).

Đáp số: 46000 đồng.

Bài 6: Một mảnh vải dài 18 m. Lần đầu bán 5 m 75 cm, lần sau bán 4 m 25 cm. Còn lại bao nhiêu mét?

Lời giải chi tiết

Đổi 5 m 75 cm =575 cm, 4 m 25 cm =425 cm.

Đã bán 575+425=1000 cm =10 m.

Còn lại 18-10=8 (m).

Đáp số: 8 m.

Bài 7: Một can có 12 l dầu. Rót đều vào 8 chai, mỗi chai 1 l. Hỏi sau khi rót còn lại bao nhiêu lít dầu?

Lời giải chi tiết

Tám chai được rót 8×1=8 (lít).

Số dầu còn trong can 12-8=4 (lít).

Đáp số: 4 lít.

Bài 8: Một đội đi bộ 12 km. Buổi sáng đi 4 km 500 m, buổi chiều đi nhiều hơn buổi sáng 1 km. Còn lại bao nhiêu mét?

Lời giải chi tiết

Đổi 12 km =12000 m; buổi sáng đi 4500 m.

Buổi chiều đi 4500+1000=5500 (m).

Hai buổi đi 4500+5500=10000 (m).

Còn lại 12000-10000=2000 (m).

Đáp số: 2000 m.

Bài 9: Một kho có 6 bao gạo, mỗi bao 25 kg. Bán 48 kg. Số gạo còn lại chia đều vào 3 thùng. Mỗi thùng có bao nhiêu ki-lô-gam?

Lời giải chi tiết

Sáu bao có 6×25=150 (kg) gạo.

Sau khi bán còn 150-48=102 (kg).

Mỗi thùng chứa 102:3=34 (kg).

Đáp số: 34 kg.

Bài 10: Một bồn có 500 l nước. Mỗi phút vòi chảy vào 12 l, đồng thời dùng ra 7 l. Sau 20 phút bồn có bao nhiêu lít?

Lời giải chi tiết

Mỗi phút lượng nước tăng 12-7=5 (lít).

Sau 20 phút lượng nước tăng 5×20=100 (lít).

Bồn có 500+100=600 (lít).

Đáp số: 600 lít.

Ghi nhớ

Không cần viết 4 m 50 cm thành số thập phân. Hãy đổi sang 450 cm, tính bằng số tự nhiên rồi đổi về đơn vị đề bài yêu cầu.

Bài toán nhiều bước không cần số thập phân

Đề bài: Một kho có 3 tạ 20 kg gạo. Ngày đầu bán 4 bao, mỗi bao 35 kg; ngày sau bán 50 kg. Hỏi kho còn bao nhiêu ki-lô-gam?

Xem cách giải

Đổi 3 tạ 20 kg = 320 kg. Ngày đầu bán 4 × 35 = 140 kg. Còn 320 − 140 − 50 = 130 kg.

Xem thêm