Tính nhanh với số thập phân lớp 5 rèn quan sát cấu trúc để nhóm thành số tròn, dùng tính chất phân phối và biến đổi phép nhân–chia thuận tiện.

Tính chất phép tính với số thập phân

  • Phép cộng có thể đổi chỗ, nhóm các số tạo 1, 10, 100.
  • a × b + a × c = a × (b + c).
  • Nhân hoặc chia với 0,1; 0,01; 10; 100 có thể biến đổi để tính nhẩm.

Tạo số tròn rồi mới thực hiện phép tính

  1. Không đặt tính ngay; quan sát cặp số thuận tiện.
  2. Nếu có thừa số chung, đặt ra ngoài.
  3. Ước lượng trước để kiểm tra dấu phẩy.

Ví dụ có hướng dẫn giải chi tiết

Ví dụ 1: Tính nhanh 2,75 + 7,25 + 4,6.

Hướng dẫn giải chi tiết:

2,75 + 7,25 = 10; tổng = 14,6.

Ví dụ 2: Tính nhanh 3,5 × 7,2 + 6,5 × 7,2.

Hướng dẫn giải chi tiết:

Đặt 7,2 làm thừa số chung: (3,5 + 6,5) × 7,2 = 10 × 7,2 = 72.

Bài tập luyện tư duy

Bài 1: 1,25 + 8,75 + 3,6.

Lời giải

Bài giải

1,25 + 8,75 = 10; kết quả 13,6.

Bài 2: 6,48 + 2,52 + 11,5.

Lời giải

Bài giải

6,48 + 2,52 = 9; tổng 20,5.

Bài 3: Tính nhanh: 12,5 × 8 + 0,125 × 16.

Lời giải

Bài giải

Nhóm để tạo số tròn: 12,5 × 8 = 100 và 0,125 × 16 = (0,125 × 8) × 2 = 1 × 2 = 2. Tổng bằng 100 + 2 = 102.

Bài 4: 2,5 × 16 × 4.

Lời giải

Bài giải

Nhóm 2,5 × 4 = 10; 10 × 16 = 160.

Bài 5: 4,7 × 3,2 + 5,3 × 3,2.

Lời giải

Bài giải

(4,7 + 5,3) × 3,2 = 10 × 3,2 = 32.

Bài 6: 18,6 × 0,5.

Lời giải

Bài giải

Vì 0,5 bằng một nửa nên nhân với 0,5 chính là chia cho 2.

18,6 × 0,5 = 18,6 : 2 = 9,3.

Đáp số: 9,3.

Bài 7: Tính nhanh: 7,2 : 0,1 − 4,8 : 0,2.

Lời giải

Bài giải

7,2 : 0,1 = 72. Vì 4,8 : 0,2 = 48 : 2 = 24 nên biểu thức bằng 72 − 24 = 48.

Bài 8: 0,25 × 36 × 4.

Lời giải

Bài giải

0,25 × 4 = 1; kết quả 36.

Bài 9: 15,75 – 5,75 + 2,4.

Lời giải

Bài giải

15,75 – 5,75 = 10; kết quả 12,4.

Bài 10: 9,99 + 4,58. Tính bằng cách bù 0,01.

Lời giải

Bài giải

9,99 = 10 – 0,01. Vậy 10 + 4,58 – 0,01 = 14,57.

Ghi nhớ

  • Nhóm số tròn trước khi nhân chia dài.
  • Vị trí dấu phẩy phải được kiểm tra bằng ước lượng.

Tính nhanh số thập phân nên dựa trên tính chất kết hợp, phân phối và đưa về số tròn; khi đặt nhân tử chung, phải giữ nguyên hệ số từng hạng tử.

Tính nhanh không đồng nghĩa làm phép tính trong một bước. Biến đổi một biểu thức nhiều hạng theo từng nhóm rồi thử lại phép nhân, chia trước khi cộng trừ.

Xem thêm